10. Yukarıdaki bilgi göz önünde bulundurulduğunda Mustafa Kemal ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Cevap: A) Demokratik siyasi yaşama önem vermektedir.
11. Yasanın uygulama süresinin uzatılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: B) Yasanın verdiği yetkilerle inkılapların kolayca gerçekleştirilebilmesi
Ç. Aşağıdaki soruları yanıtlayınız. Yanıtlarınızı defterinize yazınız.
1. Demokrasi için siyasi partilerin varlığı neden gereklidir? Yazınız.
Cevap:
-
Siyasi partiler, demokratik bir toplumda çok önemli bir işlev görürler. Siyasi partiler, halkın siyasal sisteme katılmasını, taleplerini dile getirmesini, farklı görüş ve çıkarların temsil edilmesini, hükümetin oluşmasını ve denetlenmesini sağlarlar. Siyasi partiler, toplumun ortak çıkarlarını gözeterek, ülkenin gelişmesi, kalkınması ve bağımsızlığını koruması için politikalar üretirler.
-
Siyasi partilerin varlığı, demokrasinin işleyişine katkıda bulunur. Siyasi partiler, halkın egemenliğini, eşitliğini ve adaletini savunur. Halkın siyasal, ekonomik ve sosyal haklarına saygı duyar. Halkın katılımını ve temsilini sağlar. Halkın eğitimini ve refahını arttırmayı hedefler. Siyasi partiler, diğer partilerle uyumlu ve yapıcı bir şekilde çalışır, siyaseti kutuplaştırıcı değil uzlaştırıcı bir araç olarak kullanır ve toplumsal barışa katkıda bulunur.
-
Siyasi partilerin varlığı, demokrasinin gelişimine de katkıda bulunur. Siyasi partiler, ülkenin içinde bulunduğu koşullara göre kendilerini yenileyebilir, yeni fikirler ve çözümler üretebilir, halkın beklenti ve ihtiyaçlarına cevap verebilirler. Siyasi partiler, demokratik ilkeleri benimser, hukukun üstünlüğüne saygı duyar ve insan haklarına riayet ederler.
2. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk siyasi partilerinin adları nelerdir? Yanıtınızı “iktidar” ve “muhalefet partileri” olarak ayırarak yazınız.
Cevap:
Türkiye Cumhuriyetinin ilk siyasi partisi, 9 Eylül 1923’te Mustafa Kemal Atatürk tarafından kurulan Cumhuriyet Halk Fırkasıdır. Bu parti, cumhuriyetin ilanından sonra da iktidarda kalmış ve cumhuriyetin temel ilkelerini hayata geçirmiştir. Partinin adı, 1924’te Cumhuriyet Halk Fırkası, 1935’te ise Cumhuriyet Halk Partisi olarak değiştirilmiştir.
Türkiye Cumhuriyetinin ilk muhalefet partisi ise, 17 Kasım 1924’te Kâzım Karabekir’in öncülüğünde kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasıdır. Bu parti, cumhuriyetin ilanına ve hilafetin kaldırılmasına karşı çıkan bir kesimi temsil etmiştir. Ancak, Şeyh Sait İsyanıyla bağlantısı olduğu gerekçesiyle 5 Haziran 1925’te kapatılmıştır.
Türkiye Cumhuriyetinin ikinci muhalefet partisi ise, 12 Ağustos 1930’da Fethi Okyar tarafından kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkasıdır. Bu parti, ekonomik kriz sırasında hükumetin politikalarına alternatif oluşturmak ve demokrasiyi geliştirmek amacıyla kurulmuştur. Ancak, partiye cumhuriyet karşıtlarının sızması ve halkın tepkisi üzerine, Fethi Okyar partiyi 18 Aralık 1930’da kendisi feshetmiştir.
3. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kurucularını yazınız.
Cevap:
-
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurucuları arasında şu isimler vardır: Kâzım Karabekir, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy, Refet Bele, Adnan Adıvar, Mehmet Emin Yurdakul, İbrahim Süreyya Paşa, Zeki Kadirbeyoğlu, Arif Bey, Halil Işık, Miralay Rüştü Paşa ve Hoca Kamil Efendi.
-
Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurucusu ve genel başkanı Ali Fethi Okyar’dır. Partinin genel sekreteri ise Mehmet Nuri Conker’dir. Partinin kurucuları arasında ayrıca Senih Bey, Nakiyeddin Bey, Tahsin Bey, Haydar Bey, Ahmet Ağaoğlu ve Adnan Menderes gibi isimler de bulunmaktadır.
4. Atatürk, kurulacak olan siyasi partilerin hangi kurallara ve ilkelere bağlı kalmasını istemiştir. Yazınız.
Cevap:
-
Atatürk, kurulacak olan siyasi partilerin, cumhuriyetin temel niteliklerine, milli egemenliğe, milli birliğe, laikliğe, hukukun üstünlüğüne, insan haklarına ve demokrasiye bağlı kalmasını istemiştir. Atatürk, siyasi partilerin ülkenin gelişmesi ve kalkınması için yapıcı ve uyumlu bir şekilde çalışmasını, siyaseti kutuplaştırıcı değil uzlaştırıcı bir araç olarak kullanmasını, toplumsal barışa katkıda bulunmasını ve halkın iradesine saygı göstermesini beklemiştir.
-
Atatürk, kurulacak olan siyasi partilerin, parti içi demokrasiyi sağlamasını, üyelerinin katılımını teşvik etmesini ve şeffaf bir yönetim anlayışı sergilemesini istemiştir. Atatürk, siyasi partilerin gerçekçi, tutarlı ve uygulanabilir bir siyasi program hazırlamasını, halka açık ve anlaşılır bir şekilde sunmasını ve programlarını hayata geçirmek için çaba göstermesini arzu etmiştir.
-
Atatürk, kurulacak olan siyasi partilerin, bilime ve akla dayanan bir siyaset anlayışına sahip olmasını, ilerici ve yenilikçi olmasını, devrimleri korumasını ve geliştirmesini istemiştir. Atatürk, siyasi partilerin yabancı güçlerden etkilenmemesini, milli çıkarları gözetmesini, bağımsızlık ve özgürlük mücadelesine sahip çıkmasını talep etmiştir.
