Mustafa Kemal, saltanatın kaldırılması konusunda bitmiş bir gerçek sözüyle, saltanatın hükmünün kalmadığını ve yeni devletin ulusal egemenliğe dayandığını söylemek istemiştir. Mustafa Kemal, 23 Nisan 1920’de açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin yeni devletin temsilcisi olduğunu ve 1921 Anayasası ile egemenliğin millete ait olduğunu belirtmiştir. Mustafa Kemal, saltanatın kaldırılmasının bugünün meselesi olmadığını söyleyerek, millî mücadeleyi zora sokacak bir adım atmamıştır. Ancak Tevfik Paşa’nın Ankara’yı yok sayan tutumu ve İtilaf Devletleri’nin iki hükümeti de Lozan Konferansı’na davet etmesi üzerine, saltanatın kaldırılmasının kaçınılmaz olduğunu görmüştür. Mustafa Kemal, 1 Kasım 1922’de TBMM’de yaptığı konuşmada, saltanatın kaldırılmasının “bitmiş bir gerçek” olduğunu ve bunun sadece ilan edilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Böylece Mustafa Kemal, yeni devletin kuruluşunu tamamlamış ve cumhuriyete giden yolu açmıştır.
