Osmanlı Devleti’nin XX. yüzyılın başlarında kaybettiği topraklar, hem Avrupa hem de Asya ve Afrika kıtalarında yer almaktadır. Bu toprakların bazıları şunlardır:
-
Trablusgarp: Osmanlı Devleti’nin Afrika’daki son toprağı olan Trablusgarp, 1911-1912 yılları arasında İtalya ile yapılan savaş sonucunda kaybedilmiştir. İtalya, Trablusgarp’ı işgal etmek için Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etmiş ve modern silahlarla donanmış bir orduyla saldırmıştır. Osmanlı Devleti ise, Trablusgarp’a yeterli asker ve silah gönderememiş ve bölgedeki halkın direnişine güvenmiştir. Ancak, bu direniş yeterli olmamış ve Osmanlı Devleti, 1912 yılında Uşi Antlaşması ile Trablusgarp’ı İtalya’ya bırakmak zorunda kalmıştır.
-
Rodos ve civarındaki On iki Ada: Osmanlı Devleti’nin Ege Denizi’ndeki adaları olan Rodos ve civarındaki On iki Ada da, Trablusgarp Savaşı sırasında İtalya tarafından işgal edilmiştir. Bu adalar, Osmanlı Devleti için hem stratejik hem de kültürel öneme sahipti. Ancak, Osmanlı Devleti, bu adaları geri almak için hiçbir girişimde bulunmamış ve Uşi Antlaşması ile İtalya’ya terk etmiştir.
-
Edirne ve Kırklareli olmak üzere bütün Balkan toprakları: Osmanlı Devleti’nin Balkanlar’daki toprakları, 1912-1913 yılları arasında Balkan Savaşları sonucunda kaybedilmiştir. Balkan Savaşları, Balkan devletleri olan Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ’ın Osmanlı Devleti’ne karşı birleşerek başlattığı bir savaştır. Bu savaşta Osmanlı ordusu büyük bir yenilgiye uğramış ve Balkanlar’daki topraklarının neredeyse tamamını kaybetmiştir. Sadece Edirne ve Kırklareli kalmıştır. Ancak, bu iki şehir de ikinci Balkan Savaşı sırasında Bulgaristan tarafından işgal edilmiştir. Osmanlı Devleti, bu iki şehri geri almak için büyük bir mücadele vermiş ve sonunda 1913 yılında İstanbul Antlaşması ile Edirne ve Kırklareli’ni geri almıştır.
-
Erzurum, Muş , Bitlis ve Erzincan: Osmanlı Devleti’nin Doğu Anadolu’daki bu toprakları, Birinci Dünya Savaşı sırasında Rusya ile yapılan savaş sonucunda kaybedilmiştir. Rusya, 1914 yılında Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etmiş ve Doğu Anadolu’ya saldırmıştır. Rus ordusu, Erzurum, Muş , Bitlis ve Erzincan gibi önemli şehirleri ele geçirmiş ve buralarda katliamlar yapmıştır. Osmanlı Devleti ise, bu bölgelerdeki halkın desteğiyle Ruslara karşı direnmiştir. Ancak, Rusya’nın 1917 yılında devrimle çökmesine kadar bu toprakları geri alamamıştır.
-
Musul ve Kerkük: Osmanlı Devleti’nin Irak’taki bu toprakları da, Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiltere ile yapılan savaş sonucunda kaybedilmiştir. İngiltere, 1914 yılında Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etmiş ve Basra Körfezi’nden Irak’a girmiştir. İngiliz ordusu, Bağdat, Musul ve Kerkük gibi önemli şehirleri ele geçirmiş ve buralarda petrol kaynaklarını kontrol altına almıştır. Osmanlı Devleti ise, bu bölgelerdeki halkın desteğiyle İngilizlere karşı direnmiştir. Ancak, 1918 yılında Mondros Mütarekesi ile bu toprakları İngiltere’ye bırakmak zorunda kalmıştır.
Osmanlı Devleti’nin XX. yüzyılın başlarında kaybettiği topraklar, hem Osmanlı Devleti’nin zayıflamasının hem de dünya siyasetinin değişmesinin bir göstergesidir. Bu toprak kayıpları, Osmanlı Devleti’nin sonunu hazırlamış ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna zemin hazırlamıştır.
