İtilaf Devletleri’nin Paris Konferansı’ndaki tutumlarından bazıları Wilson İlkelerine aykırıdır. Wilson İlkeleri, ABD Başkanı Woodrow Wilson’un I. Dünya Savaşı sonrasında adil ve kalıcı bir barış sağlamak için önerdiği 14 maddelik bir programdır.
Bu ilkeler arasında şunlar vardır:
-
Açık diplomasi: Devletler arasındaki anlaşmaların gizli olmaması ve halka açık olması.
-
Serbest ticaret: Devletler arasındaki ticaretin engellerden arındırılması ve ekonomik işbirliğinin artırılması.
-
Silahsızlanma: Devletlerin silahlanma yarışını durdurması ve silah stoklarını azaltması.
-
Milliyetlerin kendi kaderini tayin hakkı: Devletlerin sınırlarının milliyetlere göre belirlenmesi ve azınlıkların haklarının korunması.
-
Sömürge sorununun adil bir şekilde çözülmesi: Sömürge halklarının isteklerinin dikkate alınması ve manda-himaye sisteminin uygulanması.
İtilaf Devletleri’nin Paris Konferansı’ndaki tutumları ise bu ilkelerle çelişen pek çok nokta içermektedir. Örneğin:
-
Gizli antlaşmaların uygulanması: İtilaf Devletleri, savaş sırasında Osmanlı Devleti’nin topraklarını paylaşmak için yaptıkları gizli antlaşmaları (Sykes-Picot Antlaşması, Saint-Jean de Maurienne Antlaşması, Balfour Deklarasyonu) uygulamaya çalışmışlardır. Bu antlaşmalar, açık diplomasi ilkesine aykırıdır.
-
Korumacı ticaret politikalarının sürdürülmesi: İtilaf Devletleri, kendi ekonomik çıkarlarını korumak için korumacı ticaret politikalarını sürdürmüş ve serbest ticaret ilkesini ihlal etmişlerdir. Örneğin, Fransa Almanya’ya yüksek gümrük vergileri uygulamıştır.
-
Silahlanmanın devam etmesi: İtilaf Devletleri, silahsızlanma ilkesine rağmen silahlanmaya devam etmiş ve yeni silah teknolojileri geliştirmişlerdir. Örneğin, İngiltere denizaltı ve uçak gemisi gibi yeni silah sistemleri inşa etmiştir.
-
Milliyetlerin kendi kaderini tayin hakkının ihlali: İtilaf Devletleri, milliyetlerin kendi kaderini tayin hakkı ilkesini kendi çıkarlarına göre yorumlamış ve bazı milliyetlere bu hakkı tanımamışlardır. Örneğin, Türk, Kürt, Arap, Ermeni gibi Osmanlı Devleti’nin parçası olan milliyetlere bu hakkı tanımamış veya kısıtlamışlardır.
-
Sömürge sorununun adil bir şekilde çözülmemesi: İtilaf Devletleri, sömürge sorunu ilkesine göre sömürge halklarının isteklerini dikkate almak yerine onları manda-himaye sistemi altında yönetmeye çalışmışlardır. Bu sistemde sömürge halklarına siyasi yönetim hakları verilmemiştir. Örneğin, Fransa ve İngiltere Osmanlı Devleti’nin Ortadoğu’daki topraklarını manda olarak paylaşmışlardır.
İtilaf Devletleri’nin Paris Konferansı’ndaki tutumlarından bazıları Wilson İlkelerine aykırıdır. Bu tutumlar, I. Dünya Savaşı sonrasında adil ve kalıcı bir barışın sağlanmasını engellemiş ve yeni sorunlara yol açmıştır.
