Kendimizi Değerlendirelim - 5.2
1. 50 g kütlesi olan saf bir katı maddenin ısı verme hızı sabit bir ocakta ısıtılması sonucu sıcaklık-ısı grafiği değişimi yandaki gibi gerçekleşmiştir. Buna göre
a) Maddenin erime noktası kaç °C’tur?
Cevap: 25
b) Maddenin sıcaklığını 5 °C’tan 25 °C’a çıkarmak için kaç kJ ısı almıştır?
Cevap: 4kJ
c) Madde erirken kaç kJ ısı almıştır?
Cevap: 10-4=6kJ
2. Özdeş ısıtıcılar ile ısıtılan 20 g ve 40 g kütleli -10 °C’taki buz örneklerinin 110 °C’ta su buharı hâline dönüşünceye kadar aldığı ısı miktarının sıcaklık ile değişim grafiklerini ayrı ayrı çiziniz. İki grafik arasındaki farkı vurgulayınız.
Cevap: Hal değişimi ve sıcaklık artışı süreleri madde miktarına bağlı olarak artmıştır.
3. Günlük yaşamda hâl değişimi sonucu oluşan ısı alma ve ısı verme olaylarına örnekler veriniz.
Cevap: Hâl değişimi, bir maddenin moleküller arası potansiyel enerjisinin ısı alarak ya da vererek değişmesi sonucu meydana gelen olaydır. Madde, genel olarak 4 hâldedir: katı, sıvı, gaz ve plazma.
İşte bazı örnekler:
-
Suyun buzdolabında donması; zeytinyağının kışın donması, buzdolabından çıkarılan tereyağının ısıtılınca erimesi, yağan karların baharda erimesi, ıslanan cisimlerin kuruması vb.
-
Çaydanlıkta kaynayan sudan çıkan buhar suyun gaz hâline geçmesi; çaydanlıktan çıkan su buharına soğuk tencere kapağını tuttuğumuzda su buharı tencere kapağında ısı kaybedip su damlacıkları oluşması suyun yoğunlaşması
-
Gaz hâldeki su buharının ani sıcaklık değişiminin etkisiyle çevresine ısı verip sıvı hâle geçmeden direkt katı hâle geçmesi kırağılaşma; katı hâldeki maddenin ise çevreden ısı alıp sıvı hâle geçmeden direkt gaz hâle geçmesi süblimleşme
-
Gaz maddenin ısı alarak plazma hale geçmesi iyonizasyon; plazma ısı vererek gaz hale geçmesi deiyonizasyon
