10. Sınıf Meb Yayınları Biyoloji 2. Bölüm Değerlendirme Soruları Sayfa 69, 70, 71 Cevapları
1- Aşağıdaki tanılayıcı dallanmış ağaç tekniği ile hazırlanmış soruları soldaki ilk kutudan başlayarak doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğuna karar vererek ilgili ok yönünde ilerleyiniz. Vereceğiniz cevaplarla sekiz çıkış noktasından doğru olanı bulunuz.
Cevap : Çıkış: 4
2. Aşağıda verilen tabloyu inceleyiniz. A ve B sorularını tabloya göre cevaplayınız.
Cevap : A) 1. a, ğ 2. b, d, i 3. f 4. g 5. h, c 6. ç, e, ı
B) ğ, a, e, ı, b, d, i, f, h, ç, e, ı, g, h, c
3. Aşağıda numaralar ile verilen ifadeleri, harf ile verilen ifadelerle eşleştiriniz. Eşleşmeyen kavramı belirleyerek tanımını yazınız.
Cevap : 5 kinetokor. İğ ipliklerinin kromozomlara bağlandığı protein yapılı kısım.
4- Aşağıda numaralandırılmış hücre şekillerinin altındaki boşluklara 2n = 8, 2n = 4, n = 4, n= 2 kromozom sayılarından uygun olanları yazınız.
Cevap : 1. 2n = 8 2. n = 4 3. n = 2 4. n = 2 5. 2n = 4 6. 2n = 4
5. Bir su piresi (Daphnia-Dafniya) dişisi, iki tip yumurta oluşturabilir. Bunlardan bir tip, gelişmek için döllenme gerektirir, ancak diğeri partenogenezle gelişebilmektedir. Hem eşeyli hem de eşeysiz üreyebilen su pireleri, değişen çevre koşullarına uyum yeteneği hangi üreme biçiminde artar? Nedeniyle açıklayınız.
Cevap : Su piresi (Daphnia) hem eşeyli hem de eşeysiz üreyebilen bir kabuklu hayvandır. Eşeyli üreme, döllenme gerektiren yumurtaların oluşmasıdır. Eşeysiz üreme ise partenogenez olarak adlandırılır ve döllenmemiş yumurtalardan yavru alınmasıdır.
Değişen çevre koşullarına uyum yeteneği, eşeyli üreme biçiminde artar. Bunun nedeni, eşeyli üremenin genetik çeşitliliği artırması ve böylece su pirelerinin farklı ortamlara adapte olmasını sağlamasıdır. Eşeysiz üreme ise genetik çeşitliliği azaltır ve su pirelerinin çevresel streslere karşı daha hassas olmasına neden olur.
6. Mayozda homolog kromozomların rastgele kutuplara çekilmesinin canlılar için önemini açıklayınız
Mayozda homolog kromozomların rastgele kutuplara çekilmesinin canlılar için önemi, genetik çeşitliliği artırmasıdır. Homolog kromozomlar, aynı genleri taşıyan ancak farklı alellere sahip olan kromozom çiftleridir. Mayoz-1 evresinde, homolog kromozomlar eşleşir ve kardeş olmayan kromatitler arasında gen alışverişi (krossing over) olur. Bu, kromozomların genetik yapısını değiştirir ve yeni gen kombinasyonları oluşturur. Ayrıca, homolog kromozomlar anafaz-1 evresinde birbirinden ayrılırken, hangi kutba gidecekleri rastgeledir. Bu da, yavru hücrelerin farklı kromozom dizilimlerine sahip olmasını sağlar.
Bu iki olay sayesinde, mayoz bölünme sonucunda oluşan gametler (eşey hücreleri), ana hücreden ve birbirinden genetik olarak farklıdır. Bu gametler döllenme ile birleştiğinde, yeni bireylerin de genetik olarak farklı olmasını sağlar. Genetik çeşitlilik ise, canlıların farklı çevre koşullarına uyum sağlamasına, hastalıklara karşı dirençli olmasına ve evrimleşmesine katkıda bulunur.
7. Eşeyli üreyen bir canlıda kalıtsal çeşitliliğe neden olan faktörleri yazınız.
Eşeyli üreyen bir canlıda kalıtsal çeşitliliğe neden olan faktörler şunlardır:
-
Döllenme: Eşeyli üreyen canlılarda, dişi ve erkek gametleri (üreme hücreleri) birleşerek yeni bir birey oluşturur. Bu birey, anne ve babasından aldığı genlerin karışımıdır. Döllenme, gametlerin rastgele birleşmesiyle oluştuğu için, her bireyin genetik yapısı farklıdır.
-
Kromozomların gametlere rastgele taşınması: Eşeyli üreyen canlılarda, gametler mayoz bölünme ile oluşur. Mayoz bölünmede, homolog kromozomlar anafaz-1 evresinde birbirinden ayrılırken, hangi kutba gidecekleri rastgeledir. Bu da, gametlerin farklı kromozom dizilimlerine sahip olmasını sağlar.
-
Krossing over: Eşeyli üreyen canlılarda, mayoz bölünmenin profaz-1 evresinde, homolog kromozomlar birbirine sarılır ve kardeş olmayan kromatitler arasında gen alışverişi (parça değişimi) olur. Bu olay, kromozomların genetik yapısını değiştirir ve yeni gen kombinasyonları oluşturur.
Bu faktörler sayesinde, eşeyli üreyen canlılarda her bireyin genetik olarak farklı olması sağlanır. Bu da, canlıların farklı çevre koşullarına uyum sağlamasına, hastalıklara karşı dirençli olmasına ve evrimleşmesine katkıda bulunur.
8. I. Hidranın tomurcuklanma ile üremesi
II. Gül bitkisinde çelikle üreme
III. İnsanda eşeyli üreme
Yukarıda verilen örneklerden çeşitliliğe neden olmayan olaylar hangileridir? Nedenleriyle açıklayınız.
Cevap : Çeşitliliğe neden olmayan olaylar I ve II’dir. Tomurcuklanma eşeysiz üreme çeşidi, çelikle üreme vejetatif üreme çeşididir.
9. Aşağıdaki boşluklara eşeyli üreme ile ilgili öğrendiğiniz kavramlardan birer tane yazınız.
Cevap : Gamet, krossing over, döllenme, erselik canlı, yumurta, sperm, zigot, genetik çeşitlilik.
10. Mayoz geçirmekte olan bir hücrede
I. homolog kromozomların ayrılması
II. sitoplazma bölünmesi
III. çekirdek bölünmesi
olaylarının kaçar kez gerçekleştiğini yazınız?
10. I. 1 kez, II. 3 kez, III. 3 kez
11. E
12. D
