Artuklular, 1102-1409 yılları arasında Harput, Mardin ve Hasankeyf bölgelerinde hüküm sürmüş bir Oğuz Türkmen beyliğidir. Artuklular Beyliği’nin kurucusu Artuk Bey’in Selçuklu Sultanı Alparslan’ın kumandanlarından olduğu ve Kudüs’ü fethettiği belirtilmektedir. Artuk Bey’in ölümünden sonra yerine oğulları Sökmen ve İlgazi geçmişlerdir. Artuklular Hasankeyf, Mardin ve Harput olmak üzere üç ana koldan idare edilmişlerdir.
Artuklular Beyliği’nin nedenleri ve sonuçları şunlardır:
-
Artuklular Beyliği’nin nedenleri arasında Selçuklu Türklerinin Anadolu’da hakimiyet kurması, Bizans İmparatorluğu’nun zayıflaması, Haçlı Seferleri’nin başlaması ve Türkmenlerin dini ve siyasi bağımsızlık arayışı sayılabilir.
-
Artuklular Beyliği’nin sonuçları arasında Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşması, Haçlı Seferleri’ne karşı direniş gösterilmesi, Anadolu Selçuklu Devleti’ne katılması ve Anadolu’da Türk-İslam kültürünün gelişmesi sayılabilir.
