Danişmentliler, 1080-1178 yılları arasında Sivas, Tokat, Amasya, Kayseri ve Malatya arasında hüküm süren Müslüman Türkmen hanedanıdır. Danişmentliler Beyliği’nin kurucusu Danişmend Gazi’nin asıl adı Taylu veya Taylı olup, bilgili olması nedeniyle kendisine Danişmend (bilgili adam) denildiği belirtilmektedir. Danişmend Gazi, Malazgirt Zaferi’nden sonra Sultan Alparslan’ın hizmetine girmiş ve kendisine Sivas’ın fethiyle görevlendirilmiştir. Danişmend Gazi, Sivas’ı fethettikten sonra Tokat, Niksar, Zile, Amasya, Kayseri, Develi, Zamantı, Elbistan ve Çorum’u da ele geçirerek beyliğini kurmuştur.
Danişmentliler Beyliği’nin nedenleri ve sonuçları şunlardır:
-
Danişmentliler Beyliği’nin nedenleri arasında Selçuklu Türklerinin Anadolu’da hakimiyet kurması, Bizans İmparatorluğu’nun zayıflaması, Haçlı Seferleri’nin başlaması ve Türkmenlerin dini ve siyasi bağımsızlık arayışı sayılabilir.
-
Danişmentliler Beyliği’nin sonuçları arasında Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşması, Haçlı Seferleri’ne karşı direniş gösterilmesi, Anadolu Selçuklu Devleti’ne katılması ve Anadolu’da Türk-İslam kültürünün gelişmesi sayılabilir.
