Islahat Fermanı, 18 Şubat 1856 tarihinde Sultan Abdülmecid zamanında yayımlanan bir fermandır. Islahat Fermanı veya Islahat Hatt-ı Hümayunu; siyasi kuruluşlar, kişi hakları, yeni kurumların kurulması hususlarında yapılması planlanan köklü değişiklikler ve yenilikler için ilan edilmiştir. Islahat Fermanı, Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde yaşayan Müslüman olmayanlara verilen haklar bakımından büyük bir öneme sahiptir. Islahat Fermanı’nın esasları Fransa’nın ısrarı ile Avusturya, İngiltere, Fransa tarafından belirlenmiştir.
Islahat Fermanı’nın bazı maddeleri şunlardır:
-
Gayrimüslimlere devlet görevine girme, askerlik yapma, askeri okullara girme konularında Müslümanlarla aynı haklar tanınacaktır.
-
Vergi konusunda eşitlik sağlanacak, iltizam yönetimi ve cizye vergisi kaldırılacaktır.
-
Tüm dini gruplara din ve ibadet özgürlüğü sağlanacaktır.
-
Gayrimüslimlerin ibadethane, okul, mezarlık gibi yapıları tamir etmelerine, yenilerini inşa etmelerine izin verilecektir.
-
Halka açık ve adil yargılanma sağlanacaktır.
-
İşkence, kötü muamele yasaklanacak, hapishane ve ceza şartları iyileştirilecektir.
-
Gayrimüslimler, eyalet meclislerine seçilebilecektir. Ayrıca gayrimüslimlerin kendi işlerini görebilmeleri için cemaat meclisleri oluşturulacaktır.
