Mürur tezkiresi, Osmanlı Devleti’nde ülke içinde seyahat etmek ve İstanbul’a gitmek için alınan izin ve geçiş belgesidir. Bir nevi iç pasaport olarak da nitelendirilebilir. Mürur tezkiresi, gelişigüzel yerleşimleri, vergi ihlalini, kaçak işçi ve işsiz akınını önlemeye yönelik bir uygulamaydı. Ayrıca devletin güvenliğini sağlamak için de gereklidir.
Mürur tezkiresi, bir yıl için geçerli olan matbu bir belgeydi. Bu belgede kişinin tüm kimlik bilgileri, nereye ve neden gittiği yazılırdı. Tezkerede ayrıca yolcuların korunmaları ve rahatsız edilmemeleri için uyarılar da yer alırdı. Seyahat eden kişi geçtikleri yerlerde bu tezkireyi ibraz eder ve çıkış yaptıklarına dair şerh konurdu.
Mürur tezkiresi uygulaması, ilk olarak XVI. yüzyılda başlamıştır. Ancak zamanla haksız ve adaletsiz yapılmaya başlandığı için II. Mahmut tarafından kaldırılmıştır. 1908’de II. Meşrutiyet’in ilanı ile birlikte kişisel özgürlüğe aykırı olduğu gerekçesiyle tamamen kaldırılmıştır.
