Senedi İttifak, Osmanlı padişahı II. Mahmut’un Anadolu ve Rumeli ayanları ile İstanbul’da imzaladığı, anayasal bazı nitelikleri barından bir belgedir. Senedi İttifak, 29 Eylül 1808 tarihinde kabul edilmiştir. Senedi İttifak, bir giriş, yedi madde ve bir ekten oluşur.
Senedi İttifak’ın önemi, Osmanlı tarihinde ilk kez bir padişahın ve merkezi otoritenin gücünü sınırlandıran ve ayanlara isyan hakkı tanıyan bir belge olmasıdır. Senedi İttifak ile yasama ve yürütme organları birbirinden ayrılmış, devlet yönetimine ayanların da katılımı sağlanmıştır. Senedi İttifak, Türk tarihinin anayasal başlangıcı olarak kabul edilir.
Senedi İttifak’ın özellikleri şunlardır:
-
Senedi İttifak, ayanların baskısı ve isteği sonucu ortaya çıkmıştır.
-
Senedi İttifak, padişahın adaletsizlik yapması halinde ayanların isyan etme hakkını tanımıştır.
-
Senedi İttifak, devlet yönetiminde meşveret (danışma) ilkesini benimsemiştir.
-
Senedi İttifak, devlet görevlilerinin liyakat (ehliyet) esasına göre seçilmesini öngörmüştür.
-
Senedi İttifak, devlet gelirlerinin adaletli bir şekilde toplanmasını ve harcanmasını istemiştir.
-
Senedi İttifak, devletin iç ve dış düşmanlara karşı savunmasını güçlendirmeyi amaçlamıştır.
