Surre-i Humayun, Osmanlı İmparatorluğu’nda Surre Emini adıyla bilinen bir kurum, İstanbul’dan Mekke ve Medine’ye yardımları ve armağanları götürmüş olan topluluktur. Surre-i Humayun Alayı, İstanbul’dan törenle uğurlanılırdı. Surre-i Humayun, Arapça surre (hükümdar tarafından Mekke’ye gönderilen paralar ve armağanlar) ve Farsça humayun (kutlu veya padişah ile ilgili) kelimelerinden oluşur.
Surre-i Humayun geleneği, Osmanlı padişahlarının hac zamanında kutsal topraklara gönderdiği para keseleri ve çeşitli hediyelerden oluşurdu. Hediyeler arasında Kabe örtüsü, Hz. Muhammed’in kabri örtüsü, el yazması Kur’an-ı Kerimler, tesbihler, şamdanlar, buhurdanlar, askılar, kandiller, halılar gibi değerli eşyalar bulunurdu. Ayrıca yoksullara, âlimlere ve salih kimselere de dağıtılmak üzere tahsisatlar verilirdi.
Surre-i Humayun geleneği ilk defa Yıldırım Beyazıt veya Çelebi Mehmet zamanında başlamıştır. Yavuz Sultan Selim’in Mısır’ı fethedip halife unvanını almasından sonra daha düzenli ve önemli bir uygulama haline gelmiştir. Surre-i Humayun Alayı 54 menzilde konaklayarak Mekke’ye ulaşırdı. Hicaz Demiryolu’nun yapılmasıyla birlikte Surre-i Humayun Alayı’nın önemi azalmıştır.
