Kutluk Devleti, diğer adıyla İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı, 682-744 yılları arasında Orta Asya’da hüküm sürmüş bir Türk devletidir. Bu devlet, Çin egemenliğine giren Göktürklerin (Doğu Göktürk Kağanlığı) Kutluk Kağan zamanında yeniden bağımsızlığına kavuşmasıyla kurulmuştur. Bu yüzden devlete kurucusunun adından dolayı Kutluk Devleti de denir.
Kutluk Devleti’nin başkenti Ötüken’dir. Devletin kurucusu İlteriş Kutluk Kağan’dır. İlteriş “devlet kuran, derleyen, toparlayan” anlamına gelmektedir. Kutluk Kağan’ın en önemli yardımcısı vezir Tonyukuk’tur. Kutluk Kağan’ın ölümünden sonra kardeşi Kapgan Kağan devleti genişletmiş ve Çin’i baskı altına almıştır. Kapgan Kağan’dan sonra Bilge Kağan devletin başına geçmiş ve devlet en parlak dönemini yaşamıştır. Bilge Kağan’ın kardeşi Kültigin ile birlikte devleti yönettiği bu dönemde Orhun Yazıtları dikilmiştir. Bu yazıtlar Türk tarihinin ve edebiyatının en önemli eserlerindendir.
Kutluk Devleti, Türk tarihinin alfabe kullanan ilk devletidir. Devlet, felsefe, sanat, mimari, hukuk gibi alanlarda da gelişmiştir. Devletin yıkılmasına neden olan faktörler arasında; Çin’in baskısı, Moğol istilası, iç karışıklıklar ve Türk boylarının isyanları sayılabilir. 744 yılında Uygur, Basmil ve Karluk boylarının ayaklanması sonucunda Kutluk Devleti yıkılmış ve yerini Uygur Kağanlığı’na bırakmıştır.
