Orhan Gazi, Osmanlı Devleti’nin ikinci padişahıdır. 1281’de Söğüt’te doğmuş, Mart 1362’de Bursa’da ölmüştür. Babası Osman Gazi, annesi Malhun Hatun’dur. Şücaeddin, İhtiyareddin ve Seyfeddin gibi unvanlarla da anılmıştır.
Orhan Gazi’nin çocukluk ve gençlik yılları hakkında çok fazla bilgi yoktur. Nasıl yetiştiği, nasıl eğitim aldığı, okur yazar olup olmadığı bilinmemektedir. 1298’de Nilüfer Hatun (Yarhisar Tekfuru kızı Holofira) ile evlenmiştir. 1300’de Köprühisar’ın fethinde bulunmuş ve Karacahisar uç beyliği verilmiştir. Babasının her askeri harekatına katılmıştır.
Beyliğe babasının sağlığında mı yoksa ölümünden sonra mı geçtiği konusu tartışmalıdır. Bazı kaynaklar babasının ölümü üzerine Uludağ’a çekildiğini ve kardeşleriyle mücadele ettiğini bildirir. Bazı kaynaklar ise beylik ileri gelenleri ve kardeşi Alaaddin’in desteğiyle beyliğe geçtiğini yazar. Adına kesilen ilk Osmanlı akçe sikkesi Şubat 1324 tarihini taşımaktadır.
Orhan Gazi, beyliğe geçtikten sonra Anadolu ve Rumeli’de fetihler yapmıştır. Bursa’yı fethederek başkent yapmıştır. İznik’i kuşatmış, İzmit’i almış, Karesi Beyliği’ni ilhak etmiştir. Rumeli’de Gelibolu’yu fethetmiş, Edirne’yi kuşatmış, Sırplarla savaşmıştır. Anadolu’da Germiyanoğulları ve Hamitoğulları ile ittifak kurmuştur.
Orhan Gazi, Osmanlı Devleti’nin kurumsallaşmasında önemli rol oynamıştır. İlk tuğrayı kullanan padişahtır. İlk divan teşkilatını kurmuştur. İlk düzenli orduyu oluşturmuştur. İlk medreseleri açmıştır. İlk vakıfları kurmuştur.
Orhan Gazi’nin eşleri Nilüfer Hatun, Asporça Hatun ve Theodora Hatun’dur. Çocukları ise Süleyman Paşa, I. Murad ve Şehzade Halil’dir. Yerine oğlu I. Murad padişah olmuştur.
