Çapraz tonoz, iki beşik tonozun dik açıyla kesişmesinden oluşan tonoz türüdür. Bu tür tonozlarda itme kesişim hattına odaklandığından, tonozun yalnızca dört köşeden desteklenmesi yeterlidir. Çapraz tonoz, ilk olarak Roma İmparatorluğu döneminde kullanılmıştır. Roma dönemi sonrasında bir müddet pek kullanılmadı. Karolenj mimarisi ve Romanesk mimarinin beraberinde getirdiği daha kaliteli taş işçiliğiyle beraber tekrar rağbet görmeye başladı. Avrupa mimarisinde Gotik mimariyle beraber yerini daha esnek olan kaburgalı tonoza bıraktı.
