Terkib, Arapça kökenli bir kelimedir. TDK’ya göre terkip, birleşim, birleştirme, bir araya getirme anlamına gelir. Ayrıca, Osmanlıca Türkçe Sözlükte terkip, birkaç şeyin beraber olması veya birkaç şeyin karıştırılmasıyla meydana getirilmesi anlamına gelir.
Edebiyat alanında ise Terkib-i Bent, bentlerle kurulan uzun bir nazım biçimidir. Bu şiirlerde yaşamdan, talihten şikayet, felsefi düşünceler, dini ve tasavvufi konular, toplumsal eleştiriler işlenir. Terkib-i Bent en az 3 en fazla 12 bentten oluşur ve her bent genellikle 6 ila 10 beyitten meydana gelir. Bentlerin kafiye düzeni gazeldeki gibidir. Her bendin sonunda “vasıta beyti” adı verilen bir beyit bulunur ve bu beyitler bentlerden ayrı olarak kendi aralarında uyaklanır. Aruz ölçüsüyle yazılır ve hemen her türlü konu terkib-i bent ile anlatılabilir. Özellikle naat, mehdiye, hicviye gibi nazım türleri, sosyal konular, din, tasavvuf ve felsefe konuları terkib-i bent ile sıkça işlenmiştir. Bu nazım şeklinin önemli şairleri arasında Bağdatlı Ruhi ve Tanzimat şairi Ziya Paşa bulunmaktadır.
Örnek olarak, Ziya Paşa’nın “Terkib-i Bend 10” adlı şiirinden bir bölüm:
İkbâl için ahbâbı siâyet yeni çıktı
Bilmez idik evvel bu dirâyet yeni çıktı
(Yükselmek, iyi bir mevkiye gelmek için dostlarını çekiştirmek yeni çıktı, önceleri bu beceriksizliği bilmezdik, bu da yeni çıktı)
Bu örnekte terkib-i bent biçimiyle yazılmış bir beyit görülmektedir. Terkib-i bent, zengin bir edebi geleneğe sahip ve çeşitli konuları işlemek için kullanılan bir nazım biçimidir.
