Kut anlayışı, İslamiyet öncesi Türk devletlerinde görülen bir devlet yönetimi anlayışıdır. Kut anlayışına göre, devlet yönetme yetkisi Tanrı tarafından ülkenin hakanlarına verilen bir yetkidir. Bu yetki sadece babadan oğula geçen kutsal bir güç olarak görülür.
Kut anlayışının sonuçları şöyle sıralanabilir:
-
Kut anlayışı, Türk devletlerinin teokratik bir yapıda olmasına neden olmuştur. Hakanlar Tanrı’nın elçileri olarak kabul edilmiş ve onlara karşı gelenler Tanrı’ya karşı gelmiş sayılmıştır.
-
Kut anlayışı, Türk devletlerinin cihan hâkimiyeti anlayışını desteklemiştir. Hakanlar Tanrı’nın kendilerine verdiği kut ile dünyayı yönetmeye layık olduklarına inanmış ve fetihlere önem vermişlerdir.
-
Kut anlayışı, Türk devletlerinin hanedan ailesine saygı duymasını sağlamıştır. Hakanların ve çocuklarının kanı kutsal sayıldığı için onlara zarar verilmemiş ve idam edilecek olanlar bile kan akmasın diye yay kirişiyle boğulmuştur.
-
Kut anlayışı, Türk devletlerinin kültür ve sanatında da etkili olmuştur. Kut kavramı şiir, destan, efsane gibi edebi türlerde sıkça kullanılmış ve kut sahibi olan yiğitlerin öyküleri anlatılmıştır.
