Tanzimat, Osmanlı İmparatorluğu’nda 1839 yılında Tanzimât Fermânı olarak bilinen Gülhane Hatt-ı Şerifi’nin okunmasıyla başlayan modernleşme ve yenileşme döneminin adıdır. Sözcük anlamı “düzenlemeler, reformlar” demektir. Tanzimat, idari işlerin düzenli bir hale konulması ve bunun için alınan tedbirler ve yapılan işler, ıslahat, reform anlamlarına gelir.
Tanzimat dönemi, Sultan I. Abdülmecid ve Abdülaziz’in saltanat dönemlerini kapsayan ve imparatorlukta Batı’nın örnek alındığı birçok ıslahat hareketine girişilen bir dönemdir. Bu önemli devre, ilk yazılı anayasa olan Tanzimat Fermanı’nın okunduğu 1839 yılından sonra başlamıştır. Tanzimat Fermanı, Osmanlı Devleti’nin Batılı anlamda modernleşmesi için atılmış ilk resmi belge olarak kabul edilebilir. Bu ferman, Sultan Abdülmecit tarafından Mustafa Reşit Paşa tarafından Gülhane Parkı’nda alenen okunmuş ve imzalanmıştır. Tanzimat Fermanı, vatandaşın ana haklarını teminat altına alan bir belgeydi ve tüm Osmanlı Halkını ilgilendiriyordu. Padişahın yetkileri kısıtlanmış, hukukun üstünlüğü kabul edilmiş ve vergi toplama yöntemleri düzenlenmiştir. Ayrıca askeri sistemde de yeniliklere gidilmiş ve ticaret, ceza hukuku gibi birçok alanda Fransa modeli örnek alınmıştır. Tanzimat Fermanı, Osmanlı İmparatorluğu’nun modernleşme sürecinde önemli bir adımdır.
Bu dönemde, devlet yönetimini düzeltmek, imparatorun yetkilerini sınırlamak ve yabancılara sağlanan bazı ayrıcalıklı hakları güvence altına almak amaçlanmıştır. Tanzimat, Osmanlı İmparatorluğu’nun tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilir ve modernleşme çabalarının başlangıcını temsil eder.
