Nutuk, kelime anlamı olarak, “söz, lakırdı; söyleyiş, söylemek kuvveti” demektir. Türkçede bu kelime daha çok “bir topluluğa karşı söylenilen söz, hitabet” karşılığında kullanılmaktadır.
Nutuk, bir topluluğa, hedef kitleye, söylevde bulunmak için, hitabet sanatını da kullanarak, edebi anlamda değeri bulunan türlere denmektedir. Yani nutuk türünün temel amacı belli bir topluluğa hitap etmesidir. Bu hitap şeklinin de hitabet unsurlarını içermesi gerekir. Nutuk yazılı kompozisyon ürünü olarak da kabul görür. Türk edebiyatının en güçlü söylev (nutuk = hitabet) örneği Atatürk’ün *“Büyük Nutku”*dur.
Nutuk türünde yazım ortaya konulması için belli başlı kurallara uyulması gerekmektedir. Bu kurallara uyulmaması durumunda türün nutuk türü olarak adlandırılması zor olmaktadır. Nutuk için gerekli özellikleri şu şekilde açıklayabiliriz:
-
Aktarılmak istenen fikir veya mesele hakkında açık bilgiler verilmelidir. Bilgilerin üstü kapalı olmamalıdır.
-
Nutuk yazan kişinin hitap ettiği toplumu etkileme gayretinde olması gerekir. Yani toplumu anlattığı mesele hakkında ikna etmelidir.
-
Anlatımda dinleyicileri tetikleyen ve heyecanlandıran hitap şekillerini kullanmak gerekmektedir.
-
Giriş cümleleri çok etkileyici olmalıdır. İlk bakışta ilgiyi üzerine çekmelidir.
-
Hitabın net, açık ve düzgün olması gerekmektedir. Açık olmalıdır.
-
İşlemek istenen konunun nutuk türüne göre belirlenmesi gerekmektedir. Yani tür ile konu eşdeğer olmalıdır.
-
Bahse konu olan nutuk konusunun düşünce ve açıklamalar ile desteklenmesi gerekmektedir.
-
Paylaşılan düşüncenin kanıtlanabilir olması gerekmektedir. Bunun için söylevde konunun ispatını sağlayan belgelerin sunulması gerekmektedir.
-
Giriş cümlelerinin açık olması kadar sonucunda kesin ve net bir dil ile bitirilmesi gerekmektedir.
Edebi anlamda nutuk türlerinin çeşitleri de bulunmaktadır. İşte nutuk türleri:
-
Akademik Nutuk: Üniversite ve sempozyumlarda kullanılmaktadır.
