Şer’î, İslam hukukuna ait amelî prensipleri ifade eder. Bu prensipler, Allah ve Rasûlünün emir, yasak, muhayyer bırakma veya bir kimsenin fiiline ilişkin iki şeyi birbirine bağlama özelliklerini taşır. Şer’î hükümler, teklifi ve vaz’î hükümler olmak üzere ikiye ayrılır:
-
Teklifî Hüküm: Allah ve Rasûlü, mükellef olan Müslüman’dan bir fiili yapmasını veya yapmamasını isteyebilir. Bu hükümler kesin ve bağlayıcı tarzda olabilir. Örneğin:
-
Farz: Fiilin yapılması kesin ve bağlayıcıdır (örn. namaz kılmak, zekât vermek).
-
Mendub: Fiilin yapılması istenilse de kesin ve bağlayıcı değildir (örn. vitir namazı).
-
Haram: Fiilin yapılmaması kesin ve bağlayıcıdır (örn. içki içmek).
-
Mekruh: Fiilin yapılmaması istenilse de kesin ve bağlayıcı değildir (örn. aşırı yemek yemek).
-
Mübah: Mükellefi fiilin yapılıp yapılmaması arasında serbest bırakır (örn. yiyip içmek).
-
Vaz’î Hüküm: Allah ve Rasûlü, bir şeyi başka bir şey için sebep, şart veya mani kılabilir. Teklifî hükümler asıl temel hükümlerdir ve vaz’î hükümler bunların uygulanması sırasında ortaya çıkar. Örneğin:
-
Namazın farz olması için vaktinin girmesi bir sebeptir.
-
Zekâtın farz olması için nisap miktarı malın üzerinden bir yıl geçmesi gereklidir.
Şer’î hükümler, İslâm’ın pratik yönünü oluşturan prensiplerdir ve İslam hukukunun temel kaynaklarına dayanır (Kur’an-ı Kerim, sünnet, icma ve kıyas).
