Fırka, sözlükte “ayırmak, bölmek; açıklayıp hükme bağlamak” anlamlarına gelen fark kökünden türeyen bir isimdir. İnsanlar arasından ayrılmış belli bir grup veya topluluğu ifade eder. Terim olarak, İslam fikir tarihinde, kendilerine has siyasi düşünce veya itikadi telakkilere sahip bulunan gruplar için kullanılmıştır. Bu terim, hem siyasi akım (bir nevi parti) hem de itikadi mezhep anlamında kullanılmıştır. Kur’an-ı Kerim’de “fark” kökenli kelimeler içinde “gruplara ve parçalara ayırmak, bölmek” anlamındaki tefrik ve “ayrılmak, bölünmek” anlamındaki teferruk kavramları, dinde ve sosyal hayattaki bölünmeyi ifade eder. Yine Kur’an’da “grup ve topluluk” mânasına gelen ferîk de bölünmelere işaret eder. Fırka, sadece bir âyette (et-Tevbe 9/122) yer alır ve müslüman toplumlarda köylü-şehirli, sivil-asker gibi tabii olarak oluşan kesimleri ifade eder. Fırka kelimesiyle birlikte aynı kökten türeyen fiiller hem sözlük mânasında, hem de dinî ve içtimaî ayrılığın kötülenmesi anlamında birçok hadiste de kullanılmıştır. Örneğin, muhaddislerce rivayet edilen ve ümmetin yetmiş iki fırkaya ayrılacağını haber veren hadis, fırka kelimesinin İslam literatürüne girmesine zemin hazırlamıştır. Bu kavram, İslam düşünce tarihinde önemli bir rol oynamış ve farklı itikadi ve siyasi grupların oluşumunu ifade etmiştir.
