Travma, günlük yaşantımızda sıkça kullandığımız bir terimdir. Ancak travma, sadece stres düzeyini arttıran olaylara verilen bir ad değildir. Aynı zamanda günlük rutini bozan, ani ve beklenmedik bir şekilde gelişen, dehşet, kaygı ve panik yaratan, kişinin anlamlandırma süreçlerini bozan olayları ifade eder. Bu olaylar, travmatik yaşantılar olarak tanımlanabilir.
Travma, kişinin gerçek bir tehdit algıladığı, fiziksel zarara maruz kaldığı veya buna tanık olduğu durumları içerir. Bu esnada aşırı derecede korku, çaresizlik ve dehşet hissedilir. Travmatik yaşantılar, gücü kötüye kullanma, güvene ihanet etme, tuzağa düşme, çaresizlik, acı, kafa karışıklığı ve kayıp gibi tepkilere yol açabilir. Bu tanım, tek seferlik olayları (kazalar, doğal afetler, suçlar, ameliyatlar, ölümler vb.) ve sürekli tekrarlayan olayları (çocuk istismarları, savaşlar, şiddet içeren ilişkiler vb.) içerir. Önemli olan, olayın travma olup olmadığı kararının olaya maruz kalan kişilere ait olmasıdır. Aynı olay, farklı kişiler için farklı şekillerde travmatik olabilir.
Travma sonrası tepkiler beş aşamada incelenebilir:
-
İlk etki aşaması: Kaygı ve korkular ön plandadır.
-
Kahramanlık aşaması: Felaketin sonuçlarıyla başa çıkmak için çaba gösterilir.
-
Balayı aşaması: Yardımlar için minnettarlık yaşanır.
-
Uyanış aşaması: Yapılması gerekenlerin zamanında yapılmamış olmasına duyulan öfke ön plandadır.
-
Yeniden yapılanma aşaması: Algılamalar daha gerçekçi hale gelir ve kişisel çözümler aranır.
Travma, kişinin ruhsal yaşamında olumsuz etki yaratan herhangi bir olaya denir.
