Renk körlüğü, renklerin veya renkler arasındaki farkların algılanamadığı bir görme bozukluğudur. Genellikle kırmızı-yeşil gibi renklerin karıştırılması şeklinde ortaya çıkar, ancak nadiren de olsa tüm renklerin gri ve tonlarındaymış gibi algılandığı durumlar da görülebilir.
Renk körlüğü iki farklı şekilde meydana gelebilir:
-
Kalıtsal sebeplerle oluşan renk körlüğü: Bu tür renk körlüğü genellikle X kromozomu ile aktarılır. Erkeklerde tek, kadınlarda ise iki adet X kromozomu bulunduğundan, erkeklerde renk körlüğünün görülme sıklığı daha fazladır. Kadınlarda %0.5 oranında görülürken, erkeklerde bu oran %8’dir.
-
Sonradan meydana gelen, edinilmiş renk körlüğü: Retina veya beynin görme merkezinde sorun olması veya görmeyi etkileyen bölümlerin hasar alması, bazı ilaçların yan etkileri gibi çeşitli sebeplerle oluşur.
Renk körlüğü, genellikle retinalardaki koni fotoreseptörlerindeki bozukluklarla ilişkilidir. Koniler, renkli görmeden sorumludur ve renk körlüğü olanlarda kalıtımsal olarak kimi koniler eksiktir veya farklı çalışmaktadır. Bu görme bozukluğu, kalıtsal genetik bir bozukluk olarak sıklıkla X kromozomu üzerinden taşınarak bebeğe geçer. Ayrıca, 19 farklı kromozom ve 56 farklı gen de renk körlüğüne neden olabilir. En yaygın kalıtımsal çeşitleri deuteranomaliler ve protanomalilerdir, her iki durumda da kişi yeşil ve mavi renkleri ayırt etmekte zorlanır.
Renk körlüğü, kendi başına bir kalıtsal hastalık olmasının yanı sıra retinitis pigmentosa, Leber’in doğumsal amarozu gibi çeşitli kalıtsal hastalıkların bir bulgusu olarak da ortaya çıkabilir. Ayrıca sonradan da edinilebilir; retinada veya görme sinirlerinde hasara yol açabilen hastalıklar ve kimi ilaçların yan etkileri de kişinin sonradan renk körü olmasına neden olabilir.
Renk körlerinin hiçbir rengi göremeyip dünyayı gri tonlarında gördüğüne dair yaygın bir kanı mevcuttur, ancak bu kanı hastaların büyük bir kısmı için doğru değildir. Renk körlüğünün belirtileri genellikle kısmi ya da tam renk körlüğüne göre değişiklik gösterebilir. Kısmi renk körlüğünde mavi, kırmızı ve yeşil renkler farklı düzeylerde algılanamaz veya ayırt edilemezken, tam renk körlüğünde renkler siyah, beyaz ve grinin tonları olarak algılanabilir.
