Refleks, dışarıdan gelen bir uyarı sonucunda refleks yayı aracılığıyla doğan ve devinim, iç salgı gibi iç tepkilere yol açan istem dışı sinir etkinliğidir. Vücudumuzun dışarıdan gelen ışık, ses gibi bir uyarıda ani ve hızlı bir hareketle tepki göstermesine refleks denir.
Refleksler, sinir sisteminin işleyişinde büyük öneme sahiptir. Canlı organizmaların refleksleri olmaması, dış etkilere yeterince hızlı tepki verememeleri nedeniyle yaşamlarını sürdürme olanaklarını azaltır. Bu mekanizma omurilik tarafından yönetilir ve kalıtsaldır. Refleksler, iki ana kategoriye ayrılır:
-
Yüzey Refleksleri: Alıcı organları deri ve mukozalarda bulunur. Örneğin, bir kişinin gözünün camsı cismine pamuk parçası değdirildiğinde her iki göz kapağı aniden kapanır (kornea refleksi). Ayrıca, boğazımıza parmağımızı soktuğumuzda öğürme refleksi de yüzey reflekslerine örnektir.
-
Derin Refleksler: Alıcı organları kasların içinde yer alır. Diz kapağı refleksi, kasın tendonuna ani vuruşla gerçekleşir. Bu refleks, ilgili kasın kontraksiyonu ile hareketi tetikler. Ayaktaki topuk kirişine vurulduğunda ortaya çıkan “Aşil refleksi” de derin bir reflekstir.
-
Organ Refleksleri: Organlarla ilişkilidir ve bir organın hareketinin uyarıya cevap olarak ortaya çıktığı refleksleri içerir. Örneğin, göze ışık düşürülünce gözbebeğinin daralması “Gözbebeği refleksi” olarak bilinir.
Bunların yanı sıra, normalde bulunmayan refleksler de vardır ve kişide ortaya çıktığında “Patolojik refleks” adını alır. İlkel refleksler de yeni doğanlarda bulunup zamanla kaybolur. Erişkinlerde bu reflekslerin görülmesi, sinir sistemi hastalıklarına işaret edebilir.
