Yapılan bu ve benzeri tanımlamalar kendi bakış açılarından zekâ ile ilgili farklı olgusal gerçeklikleri ifade etmektedir. İnsanlar olaylar arasında var olan ilişkileri diğerlerinden farklı ve onların göremediği bağlantılarla görebilirler. Bu bir algı sorunu olarak görülmesine rağmen aslında zekâ düzeyleri ile ilgili farklılıklardan kaynaklanır. İnsanın doğuştan getirmiş olduğu genetik şifrelerinde kodlanmış olan potansiyel zekânın gücü ve işleyişi ile ilgili bilgiler insanların farklı şekillerdeki algılamalarının nedeni olarak kabul edilir. Bu görüşe göre, zekâ bütünüyle doğuştan kalıtım yoluyla getirilir. Ancak bunun dışında en az bu görüş kadar kabul görmüş diğer bir tez de zekânın çevresel etkilerle geliştiğine dair olan tezdir. Buna göre var edilmiş olan potansiyel zekâ ancak uygun çevresel koşullarda gelişebilir. Bu tezi destekleyen ve ikizler üzerinde yapılan bir araştırmada ikizlerden biri diğerine göre ekonomik, sosyal, eğitim gibi alanlarda avantajlı ortamda büyütülmüş; diğeri ise tam tersine ekonomik, sosyal ve eğitim gibi alanlarda avantajlı olmayan ortamda yetiştirilmiştir. İkizler belirli bir yaşa geldiklerinde her ikisinin de zekâ düzeylerinde 15 ile 25 puan kadar farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları çevrenin zekâ üzerindeki etkilerini göstermesi bakımından anlamlı bir bulgu olarak kabul edilmektedir.
