Asbest, doğalda bulunan bir mineraldir. Isı direnci, yalıtım özelliği ve esnekliği nedeniyle inşaat, gemi yapımı ve çimento üretimine kadar pek çok alanda yaygın olarak kullanılmıştır. Ancak çok zehirli olması ve karsinojenik özelliği nedeniyle 50’den fazla ülkede kullanımı yasaklanmıştır. Asbestin başta kanser olmak üzere pek çok ölümcül akciğer hastalığına neden olduğu kanıtlanmıştır. Maruziyeti akciğer zarı kanseri (mezotelyoma), akciğer kanseri, akciğer yapısını tutan asbestozis başta olmak üzere pek çok hastalığa yol açabilir. Asbest kullanımı Türkiye’de de 2010 yılından beri yasaklanmıştır.
Asbest tozları çok küçük zerreler halinde olduğu için gözle saptamak mümkün değildir. Ayrıca kendine has bir kokusu bulunmadığı için kokusundan da anlaşılamaz. Asbesti tespit etmenin tek yolu alınan numunelerin laboratuvarlarda test edilmesidir. Bu nedenle eski bina, çatı, gemi sökümü ve tamiri gibi işlemler yapılmadan önce numune alınarak test edilmesi gerekir. Asbest riski varsa bu tür işlemler yapılmadan önce mutlaka koruyucu önlemler alınmalıdır. Gemi söküm ve bina yıkım işlerinde çalışan kişilerin asbestten korunmak için özel maskeler ve koruyucu kıyafetler giymesi zorunludur. Bu tür işlemlerden yayılan asbest tozları çevrede yaşayanlar için ciddi sağlık riskleri yaratabilir.
Asbest, kanserojen bir maddedir ve solunum ya da içme suyu ile vücuda girdiğinde başta kanser olmak üzere pek çok hastalığa yol açar. Asbestin neden olduğu hastalıkların başında akciğer kanseri, akciğer zarı iltihabı, gırtlak ve yumurtalık kanseri, kalp zarı hasarı, kireçlenme ve cilt yaraları bulunmaktadır. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı’nın kanserojen maddeler listesinde asbest 1. grupta yer almaktadır.
Asbest, çok yalıtkan, esnek ve dayanıklı özelliklere sahip olduğu için eskiden pek çok alanda yaygın olarak kullanılmaktaydı. Başta gemi, otomobil, inşaat sanayiinde yalıtım ve sızdırmazlık amaçlı kullanılmıştır. Ancak daha önce kullanıldığı malzeme ve mekanlar tehlike yaratmaya devam etmektedir. Özellikle eski binalarda çimento ve izolasyon alanlarında kullanıldığı için tamir ve bina yıkım işlemlerinde çok dikkatli olunması gerekir.
Asbest, sağlığa zarar veren bir madde olduğundan, korunmak için gerekli önlemler alınmalıdır. Eski yapıların bakımı, onarımı veya yıkımı sırasında asbest içeren malzemelerle temas eden kişilerin uygun koruyucu ekipmanlar kullanması önemlidir. Ayrıca, çevrede yaşayanların bu tür işlemler sırasında risk altında olabileceği unutulmamalıdır. Asbestin tehlikeleri hakkında bilinçli olmak ve gerekli önlemleri almak, sağlığımızı korumak için önemlidir.
