Tenzih, Allah’ın yaratılmışlık özelliklerinden arınmış olduğuna inanıp, bunu ifade etme anlamında bir kelam terimidir. Sözlükte “her türlü kötü ve nahoş şeyden uzak olmak” anlamındaki nezahet kökünden türeyen tenzih, “kusur ve ayıplardan uzaklaştırmak” demektir.
Tenzih, Cenâb-ı Hakk’ın zâtına nisbet edilen mânaları ifade eder. Bu mânalarla (mefhum, muhteva) zât arasındaki nisbet olumlu ise “sübûtî sıfatlar”, olumsuz ise “tenzihî/selbî sıfatlar” ortaya çıkar. Örneğin, “Allah bilendir” ifadesinde sübûtî sıfatlar, “Allah fâni değildir” ifadesinde ise tenzihî sıfatlar bulunur. Tenzih, Allah’ın ne olmadığını belirtmek ve O’nu kusur, noksan, şerik gibi hallerden uzak tutmak anlamına gelir.
Kur’an-ı Kerîm’de nezâhet/tenzih kavramı doğrudan yer almaz, ancak İslâmiyet’in temel ilkesini oluşturan Allah’ın birliği hususu vahyin temel örgüsünü teşkil eder. Bu bağlamda “mutlak mânada yaratılmışlık üstü” anlamına gelen tesbih ile bununla aynı mânada kullanılan takdis, ulüv (teâlâ) ve tebâreke kavramları tenzih ilkesini pekiştirir. Ayrıca, Allah’ı şeriki bulunmaktan tenzih eden “lâ ilâhe illâ hû” ifadesi de bu ilkeyi yansıtır.
Tenzih, İslâm düşünce geleneğinde önemli bir kavramdır ve Allah’ın birliğini vurgular. Allah’ın eksiksiz ve kusursuz olduğuna inanmak, tenzih ilkesinin temelini oluşturur.
