Mondros Ateşkes Antlaşması nedir? Mondros Müzakeresi tarihi, maddeleri, önemi ve sonuçları nelerdir?

Question

<span itemprop="name">Mondros Ateşkes Antlaşması nedir? Mondros Müzakeresi tarihi, maddeleri, önemi ve sonuçları nelerdir?</span>

Answer 1

Mondros Ateşkes Antlaşması, Birinci Dünya Savaşı sonunda Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında 30 Ekim 1918 tarihinde imzalanan bir ateşkes antlaşmasıdır. Antlaşma, Limni adasının Mondros Limanı’ndaki Agamemnon zırhlısında Osmanlı Devleti’ni temsilen Bahriye Nazırı Rauf Bey ve İtilaf Devletleri’ni temsilen Amiral Arthur Calthorpe arasında gerçekleştirilmiştir. Antlaşma 25 maddeden oluşmaktadır. Antlaşmanın önemi, Osmanlı Devleti’nin fiilen sona ermesine ve Anadolu’nun işgaline yol açmasıdır. 

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın Tarihi

Mondros Ateşkes Antlaşması, Osmanlı İmparatorluğu adına Bahriye Nazırı Rauf Bey ve İtilaf Devletleri ile yapılmıştır. Antlaşma Yunanistan'ın Limni adasının Mondros Limanı'nda demirli olan Agamemnon zırhlısında 30 Ekim 1918 akşamı imzalanmış ve kayıtlara geçmiştir. Savaş, tarihin seyri açısından oldukça önemli bir yere sahiptir.

Mondros Ateşkes Antlaşması toplam 25 maddeden oluşmuştur. Mondros Ateşkes Antlaşması'nda yer alan maddeler şunlardır:

1. Çanakkale ve İstanbul boğazlarının açılması ile Karadeniz istihkâmlarının itilaf devletleri tarafınca işgali sağlanacaktır.
2. Osmanlı sularındaki tüm mayın tarlalarının torpido ile kovan mevzilerinin yerleri gösterilecek ve bunları taramak ve kaldırmak için yardım edilecektir.
3. Karadeniz’de yer alan mayınlar hakkında bilgi verilecektir.
4. İtilaf devletlerinin tüm esirleri ile Ermeni esirler kayıtsız şartsız İstanbul’da İtilaf devletlerine teslim edilecektir.
5. Hudutların korunması ile iç asayişin temini haricinde Osmanlı ordusu derhal terhis edilecektir.
6. Osmanlı savaş gemileri teslim olacak olup, gösterilecek Osmanlı limanlarında İtilaf devletlerince gözaltında tutulacaktır.
7. İtilaf devletleri güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıkarsa herhangi bir stratejik noktayı işgal edebilecektir.
8. Osmanlı demiryollarından itilaf devletleri istifa edebilecek ve Osmanlı ticaret gemileri onların hizmetinde olacaktır.
9. İtilaf devletleri Osmanlı tersane ve limanlarında yer alan vasıtalardan istifade edebileceklerdir.
10. Toros tünelleri İtilaf devletleri tarafından işgal edilecektir.
11. İran içleri ve Kafkasya’da bulunan Osmanlı kuvvetleri işgal ettikleri tüm yerlerden geri çekileceklerdir.
12. Hükümet haberleşmesi haricinde telsiz, telgraf ve kabloların bütün denetimi itilaf devletlerine geçecektir.
13. Askeri, ticari veya denizle ilgili madde ve malzemelerin tahribi önlenecektir.
14. İtilaf devletleri kömür ve mazot ile yağ maddelerini Türkiye’den temin edeceklerdir. (Bu maddelerin hiçbiri, ihraç edilemeyecektir.)
15. Tüm demiryolları halkın kullanımına açık olmak kaydıyla itilaf devletlerince kontrol altına alınacaktır.
16. Hicaz, Yemen, Suriye ve Irak'taki kuvvetler en yakındaki itilaf devletleri kumandanlarına teslim olacaktır.
17. Trablus ile Bingazi’deki Osmanlı subayları en yakındaki İtalyan garnizonuna teslim olacaktır.
18. Trablus ile Bingazi’de Osmanlı işgali altında bulunan tüm limanlar İtalyanlara teslim edilecektir.
19. Denizci, asker veya sivil tüm Almanlar ve Avusturyalıların bir ay içerisinde Türk ülkelerinden çıkartılması ve uzak bölgelerdekilerin de mümkün olan en erken tarihte çıkarılması şarttır.
20. İtilaf devletlerine teslim olunmasına dair verilecek herhangi bir karar derhâl yerine getirilecektir.
21. İtilaf devletleri adına bir üye iaşe kontrolünde çalışacak, ülkelerin ihtiyaçlarını temin edecek, isteyeceği her bilgi kendisine derhâl verilecektir.
22. Osmanlı harp esirleri İtilaf devletlerinin elinde tutulacaktır.
23. Osmanlı hükümeti merkezi devletler ile bütün ilişkilerini kesecektir.
24. Altı vilayet (vilayet-i sitte) adı verilen yerlerde karışıklık olursa bu vilayetlerden herhangi birisini itilaf devletleri işgal edebileceklerdir.
25. Müttefikler ile Osmanlı devleti arasındaki savaş durumu 1918 yılı Ekim ayının 31'i Perşembe günü öğle itibar ile sona erecektir.

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın Önemi

Mondros Ateşkes Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin sonunu hazırlayan antlaşmadır. Antlaşma ile Osmanlı Devleti yok sayılmış; Osmanlı Devleti'nin açıkça işgaline zemin hazırlanmıştır.

Mondros Ateşkes Antlaşması’nın sonuçları şunlardır:

• Osmanlı Devleti’nin siyasi, mali ve adli bağımsızlığı ortadan kalkmıştır. İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti’nin iç ve dış işlerine müdahale etme hakkını elde etmiştir.
• Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğü bozulmuştur. İtilaf Devletleri, antlaşmanın 7. ve 24. maddelerine dayanarak Anadolu’da birçok yeri işgal etmiştir. Ayrıca antlaşma ile Arap toprakları, Batı Trakya, Kars, Ardahan ve Batum gibi yerler de Osmanlı Devleti’nden ayrılmıştır.
• Osmanlı Devleti’nin askeri gücü zayıflatılmıştır. Antlaşma ile Osmanlı ordusu dağıtılmış, silah ve cephane stokları ele geçirilmiştir. Ayrıca Boğazlar ve İstanbul’un güvenliği İtilaf Devletleri’ne bırakılmıştır.
• Osmanlı Devleti’nin uluslararası itibarı düşmüştür. Antlaşma ile Osmanlı Devleti yenilmiş bir devlet olarak kabul edilmiştir. Ayrıca antlaşma ile Sevr Barış Antlaşması’nın temelleri atılmıştır.
• Osmanlı Devleti’nin halkı üzerinde milli bilinç uyandırmıştır. Antlaşma ile Osmanlı halkı işgallere karşı direnme ve bağımsızlık mücadelesi verme kararı almıştır. Bu karar ile Kurtuluş Savaşı’nın başlamasına neden olmuştur.