Mükellef, Türkçe’de “yükümlü” anlamına gelir. Bu kelime, Arapça “mukallaf” sözcüğünden türetilmiştir. Farklı yönlerden üç ayrı anlamı vardır:
-
Yükümlü Kimsedir: Bir şeyi yerine getirme zorunluluğu olan kişiler için kullanılan bir terimdir. Örneğin: “Bu işi yarına kadar yapmakla mükellef olmuştu.”
-
Dini Anlamı: İslam dininin buyruklarını yerine getirmekle yükümlü olan, akıl sağlığı yerinde olan ve buluğ çağına girmiş kişi anlamına gelir. Örneğin: “Dinen mükellef bir insan olduğu için her gün beş vakit namazını kılardı.”
-
Maliye Terimi: Vergi kanunlarına göre vergi ödemekle yükümlü olan, vergi borcunu ödemesi gereken kişi anlamına gelir. Örneğin: “Çalışanların söylediğine göre, patronları vergi mükellefi değilmiş.”
Bu kelimenin kökeni Arapça’dır ve “görev verme, külfet yükleme, yapmak zorunda bırakma” gibi anlamlara gelen “taklif” kökünden türemiştir. Vergi mükellefi, yasaya göre vergi doğuran bir olay ortaya çıktığında, bu verginin yükümlüsü olan gerçek veya tüzel kişileri ifade eder. Örneğin, gelir vergisi mükellefi vergiye tabi bir gelir elde eden kişidir. Vergiyi bizzat ödeyen (müeddi) ile mükellef her zaman aynı kişi olmayabilir. Örneğin, memur maaşlarından kesilen gelir vergisinin mükellefi memurun kendisidir, oysa vergiyi memurun maaşından kesen ve ödeyen işveren durumundaki kurumdur.
