Lozan Antlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisi ile İtilaf Devletleri arasında 24 Temmuz 1923 tarihinde İsviçre’nin Lozan kentinde imzalanan barış antlaşmasıdır. Bu antlaşma, Türkiye Cumhuriyeti’nin bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü uluslararası alanda tanıyan bir antlaşmadır.
Lozan Antlaşması’nda lehimize sonuçlanan konular şunlardır:
-
Sevr Antlaşması’nın tüm maddeleri geçersiz sayıldı. Türkiye Cumhuriyeti, Sevr Antlaşması’nda kaybettiği toprakların çoğunu geri aldı.
-
Boğazlar tamamen Türkiye’nin egemenliğine bırakıldı. Boğazlarda uluslararası bir komisyon kuruldu ancak Türkiye bu komisyonda çoğunluğu sağladı.
-
Kapitülasyonlar kaldırıldı. Türkiye, yabancılara karşı yargı yetkisini geri kazandı.
-
Savaş tazminatı ödenmesine son verildi. Türkiye, savaştan dolayı hiçbir devlete borçlu olmadığını ilan etti.
-
Azınlıklar sorunu çözüldü. Türkiye, azınlıklara ayrıcalık tanımamayı ve onları vatandaş olarak kabul etmeyi taahhüt etti. Aynı şekilde diğer devletler de Türk azınlıklara aynı muameleyi yapacaklarını söz verdi.
-
Patrikhane ve yabancı okullar sorunu çözüldü. Türkiye, patrikhanenin sadece dini bir kurum olduğunu ve siyasi haklarının olmadığını belirtti. Yabancı okullar da Türk eğitim sistemine uyum sağlamak zorunda kaldı.
Lozan Antlaşması’nda aleyhimize sonuçlanan konular şunlardır:
-
Musul sorunu çözülemedi. Musul vilayeti, İngiltere’nin mandası altında kaldı. Türkiye, Musul’un kendisine ait olduğunu savundu ancak İngiltere buna yanaşmadı. Bu sorun daha sonra Milletler Cemiyeti’ne havale edildi ancak sonuç değişmedi.
-
Batum sorunu çözülemedi. Batum şehri, Gürcistan’a bırakıldı. Türkiye, Batum’un kendisine ait olduğunu savundu ancak Gürcistan buna karşı çıktı. Bu sorun daha sonra Milletler Cemiyeti’ne havale edildi ancak sonuç değişmedi.
-
On iki ada sorunu çözülemedi. On iki ada, İtalya’nın işgali altında kaldı. Türkiye, on iki adanın kendisine ait olduğunu savundu ancak İtalya buna itiraz etti. Bu sorun daha sonra Milletler Cemiyeti’ne havale edildi ancak sonuç değişmedi.
