Mâsivâ, Arapça kökenli bir terimdir ve farklı anlamlarda kullanılır:
-
Tasavvufta: Mâsivâ, Allah’ın dışındaki her şeyi ifade eder. İnsanı Allah’tan uzaklaştıran her şey mâsivâdır. Bu terim, tasavvufta yaygın olarak kullanılırMâsivâdan ilgiyi kesmek, dünya ve dünya nimetlerine değer vermemek, toplumdan uzaklaşmak anlamına gelmez.
-
Sözlük Anlamı: Sözlükte “şey” anlamına gelen “mâ” ile “başka, gayr” anlamındaki “sivâ” kelimesinden türetilmiş bir tabirdir. Mâsivâ, bazen “mâsivâllah” veya “mâsive’l-Hak” şeklinde de kullanılır.
-
Tasavvuf Yolunda: Tasavvuf yoluna yeni giren veya bu yolda olmakla birlikte vahdet makamına erememiş sâlikler, Hakk’ın varlığı (vücûd) ve Hakk’ın gayrinin varlığı (mevcûdat) olarak iki varlık görür. Hakk’ın gayri kabul edilen varlıklara tasavvufta mâsivâ adı verilir. Bu bağlamda evren, dünya, dünyadaki her şey, insan, insanın bütün ilgileri, yapıp etmeleri, zihnindeki sûretler ve bilgiler mâsivâ olarak nitelenir. Mâsivâ sayılan şeylerin taayyün itibariyle Hakk’ın gayri olmakla birlikte bâtında Hakk’ın aynı olduğunu düşünen muhakkik sûfîler, sâlikleri Hakk’ın zâtına yöneltmek için bunların Hak ile kul arasındaki perdeler ve engeller olduğunu, tasavvuf yoluna giren kimsenin Hakk’a erebilmesi için bu perdeleri ortadan kaldırması gerektiğini söylemişlerdir. “Alâik” adı da verilen bu perdelerin ortadan kaldırılması, insanın gönlündeki ve zihnindeki Allah’tan gayri her şeyi silip atmasıyla mümkündür.
-
Güzel Ahlâk ve Hâller: Mâsivâ, kötü huyların yanı sıra ibadetler ve güzel ahlâkî davranışlar da olabilir. Sûfîler, bu mâsivâdan kurtulmanın güçlüğüne dikkat çekmişlerdir. Tasavvufta güzel ahlâkî davranış ve hallerin genellikle üç mertebesinden söz edilir. Örneğin, tövbenin üç mertebesi vardır: avam günahları için, havas günahlarının yanı sıra gaflet halleri için ve havassü’l-havas Allah’tan gayri her şey için tövbe eder ve artık mâsivâ akla gelmez.
Kısacası, mâsivâ, Allah’ın dışındaki her şeyi ifade eden bir terimdir.
