Gümrü Antlaşması, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti arasında 3 Aralık 1920’de imzalanan barış antlaşmasıdır. Ayrıca TBMM’nin uluslararası alanda imzaladığı ilk antlaşmadır.
Gümrü Antlaşması’nın maddeleri şunlardır:
-
Kars ve çevresi Ermenistan’dan boşaltılacak ve Türkiye’ye bırakılacaktır.
-
Aras Nehri’nden Çıldır Gölü’ne kadar olan yerler her iki devlet arasında kesin ve doğal bir sınır olarak kabul edilecektir.
-
Ermenistan, Türkiye Büyük Millet Meclisi aleyhine olan tüm anlaşmaları tanımayacak ve yok sayacaktır.
-
Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Ermenistan arasında oluşabilecek sorunlar diplomatik yollarla çözülecektir.
-
Ermenistan’ın silah ithali kesinlikle yasaklanacaktır.
-
Eğer Ermenistan zor duruma düşerse Türkiye her türlü yardımda bulunacaktır.
Gümrü Antlaşması’nın önemi ve özellikleri şunlardır:
-
Türkiye, doğudaki topraklarını geri almış ve Misak-ı Millî sınırlarına ulaşmıştır.
-
Türkiye, Sevr Antlaşması’nı geçersiz kılmış ve uluslararası alanda bağımsızlığını ilan etmiştir.
-
Türkiye, Sovyet Rusya ile ilişkilerini geliştirmiş ve ondan askerî ve mali yardım almıştır.
-
Türkiye, doğudan emin olmuş ve güney ve batıdaki cephelere odaklanmıştır.
