Toplumsal çözülme, bir toplumda maddi ve manevi kültür öğelerinin işleyen bir bütün oluşturacak şekilde birbirlerini tamamlayamamasıdır yani toplumsal bütünleşmenin sağlanamamasıdır.
Toplumsal yapıyı oluşturan bazı öğelerin işlevlerini yitirmesi toplumsal çözülmeye neden olur. Toplumsal çözülme, maddi ve manevi kültürler arasında bir dengesizlik durumudur.
Bu çözülme sonucu toplumun unsurları (kurumlar, toplumsal grup ve tabakalar) arasındaki bağlantı zayıflar. Bu unsurlar görevini yapamaz duruma düşer. Gelişme yavaşlar, toplumsal sorunlar artar. Toplumun varlığını sürdürmesi tehlikeye girer.
Kültürel gecikme oranındaki artış, toplumsal normlardan sapmalar toplumsal çözülmeyi hızlandırır. Bir toplumda maddi kültür öğelerinin üretimi ve çeşitliliğinin artması manevi kültür öğelerinde bazı düzenlemeleri gerektirir (Yeni normlar oluşturulması gibi). Kültürün maddi yanı ile manevi yanı arasındaki uyumlu gelişme ise toplumsal gelişmeyi hızlandırır.
Toplumsal Çözülmenin Nedenleri
a) Tabakalar arasında büyük farklılaşma
b) Temel hak ve özgürlüklerin kısıtlanması
c) Demokratik kurumlaşma yetersizliği
d) Milli birlik bilincinin zayıflaması
e) Örgütlenme (kurum, kuruluş gibi) yetersizliği
