Çimlenmeye etki eden çevresel faktörler, tohumun filizlenerek yeni bir bitki oluşturmasını sağlayan veya engelleyen koşullardır. Çimlenmeye etki eden çevresel faktörler şunlardır:
-
Sıcaklık: Sıcaklık, tohumun su almasını, enzimlerin çalışmasını ve metabolik faaliyetlerin hızını etkiler. Her bitki türü için belirli bir sıcaklık aralığı vardır. Bu aralığın altında veya üstünde çimlenme gerçekleşmez veya yavaşlar. Genellikle sıcaklık arttıkça çimlenme hızı da artar.
-
Su: Su, tohumun kabuğunu yumuşatır, şişmesini sağlar ve içindeki besinleri eritir. Su ayrıca oksijenli solunum için gerekli olan oksijeni de taşır. Tohumun çimlenmesi için ortamda yeterli miktarda su olması gerekir. Su eksikliği veya fazlalığı çimlenmeyi olumsuz etkiler.
-
Oksijen: Oksijen, tohumun içindeki besinlerin parçalanarak enerjiye dönüşmesi için gereklidir. Oksijen eksikliği, tohumun çimlenmesini engeller veya yavaşlatır. Oksijen fazlalığı ise, tohumun solunum hızını artırarak besinlerini tüketir ve çimlenmeyi zorlaştırır.
-
Işık: Işık, fotosentez için gerekli olan enerji kaynağıdır. Bazı bitki tohumları, çimlenmek için ışığa ihtiyaç duyar. Bu tohumlar ışıkta çimlenirken, karanlıkta çimlenmezler. Bu tohumlara pozitif fotoblastik tohumlar denir. Örneğin, marul, gelincik ve yonca tohumları pozitif fotoblastiktir. Bazı bitki tohumları ise, çimlenmek için karanlığa ihtiyaç duyar. Bu tohumlar karanlıkta çimlenirken, ışıkta çimlenmezler. Bu tohumlara negatif fotoblastik tohumlar denir. Örneğin, begonya, begonvil ve fesleğen tohumları negatif fotoblastiktir. Bazı bitki tohumları ise, ışığa duyarlı değildir. Bu tohumlar hem ışıkta hem de karanlıkta çimlenebilir. Bu tohumlara nötr fotoblastik tohumlar denir. Örneğin, fasulye, bezelye ve domates tohumları nötr fotoblastiktir.
