Peygamber Efendimiz (s.a.v), kader ve kaza konularıyla ilgili birçok hadis-i şerifte önemli bilgiler vermiştir. İşte bu konuda bazı hadisler:
-
Kaderin İnancı: Cebrail aleyhisselâm, Peygamberimiz’e imanın ne olduğunu sormuş, O da şu cevabı vermiştir: “Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, hayır ve şerriyle kadere inanmandır.”.
-
Kaderin Allah Tarafından Programlandığı: Kur’an’da kaderin Allah tarafından programlandığını ifade eden birçok âyet vardır. Örneğin: “Yeryüzünde ve kendi nefislerinizde uğradığınız hiçbir musibet yoktur ki, biz onu yaratmadan önce, bir kitapta (Levh-i Mahfuz’da) yazılmış olmasın. Şüphesiz bu, Allah’a göre kolaydır.”. Ayrıca, “O’nun katında her şey bir ölçü (miktar) iledir” ve “Her şeyin hazineleri yalnız bizim yanımızdadır. Biz onu ancak belli bir ölçü (kader) ile indiririz” ayetleri de kaderin ilahi bir sır olduğunu vurgular.
-
Kader ve İnsanın Rolü: Kaderin ilahi bir sır oluşunu ve insanların da kaderin kaza olarak tecelli etmesinde irade ve tercihleriyle önemli roller üstlendiğini göz önünde bulunduran Peygamber Efendimiz, ashabını kader konusunda uyarırken şöyle buyurmuştur: “Siz bununla mı emrolundunuz? Veya ben bunun için mi peygamber olarak gönderildim? Şunu iyi biliniz ki sizden önceki ümmetler bu tür tartışmalara başladıkları zaman helak olmuşlardır. Sizi tekrar uyarıyorum ki, bir daha böyle tartışmalara girmeyiniz.”.
-
Kader ve İnsanın Sorumluluğu: Hz. Peygamber, kendi davranışlarındaki sorumluluğunu ve rolünü inkâr etmek için kaderi bahane edenleri uyarmıştır. Bir gün yatsı namazından sonra, Hz. Ali’ye şöyle demiştir: “Geceleyin teheccüd namazı kılıyor musun?” Hz. Ali, “Hayatımız Allah’ın elindedir, dilerse verir, dilerse teslim alır, Allah bizi uyandırmak isterse uyandırır” şeklinde cevap vermiştir. Bunun üzerine Peygamberimiz, “Genellikle insan ne kadar çok mücadeleci oluyor?” buyurarak kaderi ileri sürerek verilen cevaptan hoşlanmadığını göstermiştir.
Kader konusuyla ilgili Kur’an ayetleri ve hadisler incelendiğinde, insanın Allah tarafından belirlenen bir kadere bağlı olduğu, fakat insanların da kaderin kaza olarak tecelli etmesinde irade ve tercihleriyle önemli roller üstlendikleri anlaşılmaktadır. Allah’ın her şeyin yaratıcısı olduğunu ve hayatın ve ölümün O’nun takdirinde olduğunu unutmamalıyız.
