Maarif Kongresi, 15-21 Temmuz 1921 tarihleri arasında Ankara’da düzenlenen bir eğitim kurultayıdır. Türkiye Cumhuriyeti’nin milli eğitim ve kültür politikaları ana hatlarıyla ilk kez bu kongrede tartışılmıştır.
Maarif Kongresi’nin önemi şunlardır:
-
Maarif Kongresi, Millî Mücadele Dönemi’nde Yunan ordusunun saldırısının yeniden başladığı günlere denk gelmesine rağmen toplanmıştır. Bu, Mustafa Kemal Paşa’nın ve Millî Mücadele’nin öncülerinin eğitime verdiği önemi göstermektedir.
-
Maarif Kongresi, eğitimin millileştirilmesi ve yeni bir yurtsever insan tipinin yetiştirilmesi konusunda önemli kararlar almıştır. Eğitimin millî olması, çocuklara üretici fikirler aşılanması, eğitim programlarının bilimsel ve çağdaş unsurlar temelinde düzenlenmesi, gerçekçi temellere dayanan millî ders kitapları yazılması, Türk dilinin söz dağarcığından yola çıkılarak sözlükler oluşturulması, önemli eserlerin Türkçeye tercüme edilmesi ve okulların en iyi şekilde idare edilmesi gibi hususlar kongrede ele alınmıştır.
-
Maarif Kongresi, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan sonra da eğitim alanında izlenecek yolu belirlemiş ve ilham kaynağı olmuştur. Kongrede alınan kararlar doğrultusunda 1924’te Tevhid-i Tedrisat Kanunu çıkarılmış, 1926’da Maarif Teşkilatı Kanunu kabul edilmiş, 1928’de Harf Devrimi gerçekleştirilmiş ve 1931’de Türk Tarih Kurumu ile Türk Dil Kurumu kurulmuştur.
Kongre gündemindeki konular şöyleydi:
-
Mevcut okul, öğrenci ve öğretmen sayısı ile ilgili istatistiki bilgiler,
-
Okulların durumu, yarım kalanların yapımı,
-
Ziraat ve sanayi okullarının durumu,
-
Yabancı ve özel okulların kapatılması,
-
İlköğretim modelinin değiştirilmesi, yöreye göre, ihtiyaca göre eğitim sisteminin belirlenmesi,
-
İlköğretimin 5 seneye çıkarılması,
-
Yerel üretim ile ilgili bilgiler ve bu bilgilere sahip bunları aktarabilecek uzmanların olup olmadığı gibi konular ele alınmıştır.
