Yeryüzünde sıcaklığın dağılışını etkileyen faktörler, coğrafya biliminin önemli bir konusudur. Sıcaklık, bir cismin veya ortamın ısı derecesini gösteren bir ölçüttür. Yeryüzünde sıcaklık, hem zaman hem de mekan açısından farklılık gösterir.
Yeryüzünde sıcaklığın dağılışını etkileyen faktörler şunlardır :
-
Enlem: Enlem, yeryüzünün ekvatora olan uzaklığını gösterir. Enlem arttıkça güneş ışınlarının geliş açısı azalır ve yeryüzüne düşen ışın miktarı azalır. Bu nedenle enlem arttıkça sıcaklık azalır. Ekvatora yakın yerlerde sıcaklık yüksek, kutuplara yakın yerlerde sıcaklık düşüktür.
-
Yükseklik: Yükseklik, deniz seviyesinden yukarı doğru olan uzaklıktır. Yükseklik arttıkça atmosferin basıncı ve yoğunluğu azalır ve atmosferin ısıyı tutma kapasitesi azalır. Bu nedenle yükseklik arttıkça sıcaklık azalır. Deniz seviyesine yakın yerlerde sıcaklık yüksek, dağlık yerlerde sıcaklık düşüktür.
-
Kara ve deniz dağılışı: Kara ve deniz dağılışı, yeryüzünün kara ve deniz oranını gösterir. Kara ve deniz, ısıyı farklı şekilde alır ve verir. Kara, ısıyı hızlı alır ve hızlı verir. Deniz ise ısıyı yavaş alır ve yavaş verir. Bu nedenle kara ve deniz arasında sıcaklık farkı oluşur. Karaların geniş olduğu yerlerde sıcaklık farkı fazla, denizlerin geniş olduğu yerlerde sıcaklık farkı azdır.
-
Deniz akıntıları: Deniz akıntıları, deniz suyunun belirli bir yönde hareket etmesidir. Deniz akıntıları, iklim üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Deniz akıntıları, sıcak veya soğuk olabilir. Sıcak deniz akıntıları, karaya yaklaştıkları yerlerde sıcaklığı artırır. Soğuk deniz akıntıları ise karaya yaklaştıkları yerlerde sıcaklığı azaltır.
-
Rüzgarlar: Rüzgarlar, hava kütlelerinin basınç farkından dolayı belirli bir yönde hareket etmesidir. Rüzgarlar, iklim üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Rüzgarlar, sıcak veya soğuk olabilir. Sıcak rüzgarlar, geldikleri yerlerden aldıkları ısıyı taşıyarak gittikleri yerlerde sıcaklığı artırır. Soğuk rüzgarlar ise geldikleri yerlerden aldıkları soğukluğu taşıyarak gittikleri yerlerde sıcaklığı azaltır.
