Ülkemizde çok kısa mesafelerde sıcaklık, nem, yağış ve iklim koşullarında büyük farklılıkların görülmesinin nedeni, ülkemizin coğrafi konumu, yer şekilleri, denizellik, karasallık, enlem, yükselti, hava kütleleri ve rüzgarlar gibi pek çok faktöre bağlıdır. Bu faktörlerin her biri, iklim elemanlarını etkileyerek bölgesel iklim farklılıkları oluşturur. Örneğin:
-
Coğrafi konum: Ülkemiz hem Avrupa hem de Asya kıtaları üzerinde yer alır. Bu nedenle hem Avrupa hem de Asya’dan gelen hava kütleleri ülkemizin iklimini etkiler. Ayrıca ülkemiz hem Akdeniz hem de Karadeniz havzalarında bulunur. Bu nedenle hem Akdeniz hem de Karadeniz’in iklim özellikleri ülkemizin iklimini etkiler.
-
Yer şekilleri: Ülkemizin büyük bir kısmı dağlık ve engebelidir. Dağlar, yağışın dağılışını ve yönünü belirler. Dağların rüzgara bakan yamaçları daha fazla yağış alırken, rüzgardan uzak yamaçları daha az yağış alır. Dağlar ayrıca hava kütlelerinin hareketini engelleyerek karasallığı arttırır .
-
Denizellik ve karasallık: Ülkemizin üç tarafı denizlerle çevrilidir. Denizlerin geç ısınma ve geç soğuma özelliği sayesinde kıyılarda yazlar serin, kışlar ılık geçer. İç kesimlerde ise yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve karlı geçer .
-
Enlem: Ülkemiz 36° - 42° kuzey enlemleri arasında yer alır. Bu nedenle ülkemiz ılıman kuşakta bulunur. Ancak güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklık azalır. Güneydeki yerler daha sıcak olur .
-
Yükselti: Ülkemizin ortalama yükseltisi 1132 metredir. Yükseltinin artmasıyla sıcaklık azalır. Her 100 metrede sıcaklık yaklaşık olarak 0,6 °C düşer .
-
Hava kütleleri ve rüzgarlar: Ülkemizi etkileyen başlıca hava kütleleri şunlardır: Sibirya Termik Yüksek Basıncı, Basra Termik Alçak Basıncı, Azor Dinamik Yüksek Basıncı ve İzlanda Dinamik Alçak Basıncı. Bu hava kütleleri farklı sıcaklık, nem ve basınç özelliklerine sahiptir. Ülkemizi etkileyen başlıca rüzgarlar ise şunlardır: Karayel, Yıldız, Poyraz, Etezyen, Lodos, Kıble ve Samyeli. Bu rüzgarlar farklı yönden eserek iklimi etkiler.
Bu faktörlerin bir arada değerlendirilmesi sonucunda ülkemizde çok kısa mesafelerde sıcaklık, nem, yağış ve iklim koşullarında büyük farklılıkların görülmesi anlaşılabilir.
