Question

11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 34 Cevapları - Meb Yayınları

Answer 1

MÖ 6-MS 2. yüzyılın önemli düşünürlerinden Protagoras, “İnsan, her şeyin ölçüsüdür.” sözüyle tanınmaktadır. Bu sözün temel argümanını belirleyerek tartışınız. Tartışmaya yönelik notlarınızı aşağıda verilen boşluklara yazınız.

Cevap:

Protagoras, antik Yunan filozoflarından biridir ve “İnsan her şeyin ölçüsüdür” ifadesiyle ünlüdür. Bu sözün temel argümanını inceleyelim:

• Atina, M.Ö. 5. yüzyılda önemli ve zengin bir şehir devletiydi. Bu dönemde, Perikles liderliğinde bilim ve düşünce alanında altın çağ yaşandı. Atina, yasaları bilip yorumlayabilen insanlar için önemli bir şehir devleti haline geldi. Mahkemeye çıkan her insan, kendi davasını savunabiliyordu ve avukatlık sistemi yoktu. Ancak zamanla saygın bir danışmanlar sınıfı ortaya çıktı ve bu danışmanlar grubunda Protagoras da yer aldı.

• Protagoras, hukuk ve belagat konularında dersler veriyordu. Öğretileri daha çok pratik meseleler üzerine şekilleniyordu ve bir konuyu kanıtlamaktan çok, bir hukuk davasını kazanmak için tartışmak üzerine eğitimler veriyordu. Ona göre her tartışmanın iki yüzü vardı ve her ikisi de eşit derecede geçerliydi. Ancak bu eşitlik, savunmayı yapan kişinin ikna kabiliyetine göre şekilleniyordu. Protagoras, bu konuda kendisine çok güveniyordu.

• İşte bu noktada, “İnsan her şeyin ölçüsüdür” ifadesi anlam kazanıyor. Protagoras, inancın sübjektif ve izafi olduğunu fark etti. Bir görüşün ya da fikrin değeri, onu savunan kişiyle ölçülebilir. Bu da hakikat, adalet ve erdemle ilgili mutlak tanımların varlığını reddettiği anlamına gelir. Ona göre bir kişi için doğru olan bir şey, başka birisi için yanlış olabilir. İzafiyet, perspektife ve bakış açısına dayalıdır.

• Örneğin, İstanbul’da bir ilkbahar gününde, İstanbul’a Antalya’dan gelen birisi havanın soğuk olduğunu söylüyor, Erzurum’dan gelen birisi ise havanın sıcak olduğunu belirtiyor. Her iki insan da doğruyu söylüyor, çünkü doğru, perspektife bağlıdır ve izafidir. Dolayısıyla insan, her şeyin ölçüsüdür.

Protagoras’ın bu ifadesi, felsefi tartışmalarda inancın sübjektif ve değişken olduğunu vurgular. İnsanın deneyimlerine ve algılarına dayanarak gerçekliği anlaması gerektiğini savunur. Bu düşünce, felsefenin evrenin yapısını anlamaktan insan davranışlarını anlamaya kaymasına katkıda bulunmuştur.

Günlük hayatta birçok örneği ile karşılaşılan bilgi ve erdem ilişkisi hakkında bilgi ve erdemin ne olduğu ve birbiriyle ilişkisinin doğurduğu sonuçları gözeterek özgün felsefi bir deneme yazınız. Daha sonra aşağıdaki Tablo 1.3’ü doldurup çalışmanızı sınıfta paylaşarak değerlendiriniz.

Cevap:

Bilgi ve Erdem İlişkisi

Bilgi, bir konuda bilinen gerçeklerin ve yargıların tümüdür. Erdem, bir kişinin kendi kendine ve diğer insanlara karşı dürüst, adil ve saygılı olmasıdır. Bu iki kavram arasında güçlü bir ilişki vardır, çünkü bilgi, insanların dünyayı anlamaya yardımcı olur ve onları dürüst, adil ve saygılı davranmaya teşvik eder.

Bilgi, insanın erdemli olmasının ön koşuludur. İnsanın erdemli davranışların neler olduğunu öğrenmesi ancak bilgi yoluyla mümkündür. Dolayısıyla bilgili olan biri ahlaka uygun olarak davranmayı da öğrenecektir. Bilgi sahibi olmak, insanın kendini tanımasını, doğru ve yanlışı ayırt etmesini, iyiyi ve kötüyü seçmesini sağlar. Bilgi, insanın aklını ve vicdanını geliştirir.

Erdem, bilginin uygulanmasıdır. Bilgi sahibi olan biri, sadece teorik olarak değil, pratik olarak da erdemli davranmalıdır. Bilgi, insanın erdemli olmasını sağlamaz, ancak erdemli olmasını mümkün kılar. Erdemli olmak, bilgiyi hayata geçirmek, bilgiye uygun davranmak demektir. Erdemli insan, bilgisini sadece kendisi için değil, başkaları için de kullanır. Erdemli insan, bilgisini paylaşır, bilgisini iyiliğe ve adalet için kullanır.

Bilgi ve erdem ilişkisi, insanın mutluluğuna da katkıda bulunur. Bilgili ve erdemli insan, hem kendisi hem de çevresi için huzur ve güven ortamı yaratır. Bilgili ve erdemli insan, hayatın anlamını ve amacını kavrar, hayatın zorluklarına karşı dirençli olur, hayatın güzelliklerine karşı minnettar olur. Bilgili ve erdemli insan, kendisiyle ve başkalarıyla barışık, özgüvenli ve mutlu bir insandır.

Sonuç olarak, bilgi ve erdem ilişkisi, insan hayatında önemli bir yer tutar. Bilgi sahibi olan insanlar, doğru kararlar verme ve doğru davranışlar sergileme konusunda daha başarılı olurlar. Ancak sadece bilgi sahibi olmak yeterli değildir. Erdemli bir insan olmak için, doğru davranışlar sergilemek de önemlidir. Bilgi ve erdem, birbirini tamamlayan ve destekleyen iki değerdir. Bilgi ve erdem, insanın hem kendisi hem de toplum için faydalı olmasını sağlar.