Dönenceler, yeryüzü üzerinde, güneş ışınlarının yılda her birine bir kez dik açı ile geldiği, sıcak kuşağın kuzey ve güney sınırlarını oluşturan ve Ekvator’un 23° 27′ kuzey ve güneyinden geçtiği varsayılan iki enlemden her biridir. Bu iki enlem arasındaki bölgeye tropikal kuşak denir. Dönencelerin bazı özellikleri şunlardır:
-
Dönenceler, orta kuşak ile tropikal kuşağı birbirinden ayırırlar. Tropikal kuşakta iklim sıcak ve nemli, bitki örtüsü tropikal ormanlar, yerleşme yoğunluğu düşük, ekonomik faaliyetler tarım ve madenciliktir. Orta kuşakta ise iklim ılıman ve karasal, bitki örtüsü karışık ormanlar, yerleşme yoğunluğu yüksek, ekonomik faaliyetler sanayi ve ticarettir.
-
Dönenceler, güneş ışınlarının düz zeminlere dik geldiği en son noktalardır. Bu nedenle, dönencelerin kuzeyinde ve güneyinde sıcaklık azalır, yağış miktarı değişir, bitki örtüsü farklılaşır. Dönencelerin kuzeyinde ve güneyinde kalıcı kar sınırı, bitki örtüsü ve yerleşme üst sınırı bulunur.
-
Dönenceler, aydınlanma çemberinin yıl içinde yer değiştirdiği ve 21 Haziran ile 21 Aralık’ta teğet geçtiği paralellerdir. Bu tarihlerde, Kuzey Kutup Dairesi’nde 24 saat gündüz, Güney Kutup Dairesi’nde ise 24 saat gece yaşanır. Bugünden sonra yeryüzünün kuzeyinde günler kısalmaya, güneyinde ise uzamaya başlar ve buna Gündönümü adı verilir.
-
Dönenceler, çizgisel hızın en fazla olduğu yerlerdir. Çizgisel hız, bir cismin birim zamanda kat ettiği yoldur. Dünya’nın eksen çevresindeki dönüş hızı ekvatorda en fazla, kutuplarda ise sıfırdır. Dönenceler, ekvator ile kutuplar arasında çizgisel hızın en fazla olduğu noktalardır. Bu da tan ve gurup sürelerini, gece-gündüz arasındaki farkı ve haritalarda bozulmayı etkiler.
