Kutup daireleri, yer ekseninin eğikliğine bağlı olarak belirlenen 66°33’ Kuzey ve Güney paralelleridir. Kutup daireleri, kutup kuşağı ile orta kuşağı birbirinden ayırırlar.
Kutup dairelerinin bazı özellikleri şunlardır:
-
Kutup daireleri, aydınlanma çemberinin yıl içinde yer değiştirdiği ve 21 Haziran ile 21 Aralık’ta teğet geçtiği paralellerdir. Bu tarihlerde, Kuzey Kutup Dairesi’nde 24 saat gündüz, Güney Kutup Dairesi’nde ise 24 saat gece yaşanır.
-
Kutup daireleri, güneş ışınlarının düz zeminlere en dar açıyla geldiği en son noktalardır. Bu nedenle, kutup dairelerinin kuzeyinde ve güneyinde sıcaklık çok düşüktür. Kutup dairelerinin kuzeyinde ve güneyinde kalıcı kar sınırı, bitki örtüsü ve yerleşme üst sınırı bulunur.
-
Kutup daireleri, sürekli soğuk olduğundan kutuplar ve çevresinde yıl boyunca termik yüksek basınç kuşakları oluşur. Termik basınç, ısınma ve soğumaya bağlı olarak oluşan basınçtır. Kutuplarda soğuk hava ağır olduğu için yere çöker ve basınç yükselir.
-
Kutup daireleri, çizgisel hızın en az olduğu yerlerdir. Çizgisel hız, bir cismin birim zamanda kat ettiği yoldur. Dünya’nın eksen çevresindeki dönüş hızı ekvatorda en fazla, kutuplarda ise sıfırdır. Kutup daireleri, ekvator ile kutuplar arasında çizgisel hızın en az olduğu noktalardır.
