Dünyanın şekli, tam olarak küre değil, küreye yakın bir biçimdedir. Bu şekle geoit denir. Dünyanın şekli, hem geoit olmasından hem de küresel olmasından kaynaklanan bazı sonuçlara neden olur. Bu sonuçları şöyle sıralayabiliriz:
-
Dünyanın geoit şeklinin sonuçları:
-
Kutup noktaları, ekvatora göre yerin merkezine daha yakındır. Bu nedenle, yer çekimi ekvatordan kutuplara doğru artar.
-
Ekvatorun çevresi, kutupların çevresinden daha geniştir. Ekvatorun yarıçapı, kutupların yarıçapından daha uzundur.
-
Dünya üzerinde çizilebilecek en büyük çember ekvatordur. Ekvatorun yarısı uzunluktaki paralel 60 derece paralelleridir.
-
Dünyanın küresel şeklinin sonuçları:
-
Güneş ışınlarının geliş açısı ekvatordan kutuplara doğru küçülür. Bu da sıcaklık dağılışını, bitki örtüsünü, kalıcı kar sınırını ve yerleşme üst sınırını etkiler.
-
Cisimlerin gölgeleri ekvatordan kutuplara doğru uzar. Kutup yıldızının görünüm açısı, bulunulan yerin enlem derecesini verir.
-
Meridyenler arasındaki uzaklık ekvatordan kutuplara doğru azalır. Paralellerin uzunlukları ekvatordan kutuplara doğru kısalır.
-
Çizgisel hız ekvatordan kutuplara doğru azalır. Bu da tan ve gurup sürelerini, gece-gündüz arasındaki farkı ve haritalarda bozulmayı etkiler.
-
Dünyanın bir tarafı aydınlık iken diğer tarafı karanlık olur. Aydınlanma çizgisi çember şeklinde olur.
-
Termik basınç merkezleri oluşur. Ekvatorda termik alçak basınç, kutuplarda termik yüksek basınç alanları vardır.
