Question

11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 49 Cevapları - Meb Yayınları

Answer 1

Hay: Düşünce, düşünmek, nasıl düşünüyorum ben? Görüyorum, duyuyorum. Nasıl görüp nasıl duyduğumu biliyorum. Ama nasıl düşündüğümü bilemiyorum. Bu konuda bildiğim tek şey düşündüğüm. Ben düşünüyorum. Canlıları yaşatan şey de düşünce gibi bir şey olamaz mı peki? Düşünce belki de en önemli şey bu, düşünce.

Bir gün bir ördek yumurtasını alıp baykuş yuvasına koymuştu. Sonucu merakla beklemişti günlerce. Yuvadan ayrılan yavru ördek doğruca suya koşmuş ve yüzmek konusunda da hiç acemilik çekmemişti. Hâlbuki Hay, yüzebilmek için günlerce uğraşmıştı.

Hay: Ben yaptığım her şeyi sonradan öğreniyorum. Onlarsa yapacakları her şeyi öğrenmiş olarak doğuyorlar. Birisi ne yapmaları gerektiğini onların içine koyuyor. Evet, başka biri! Hay: Bütün bu etrafımda gördüğüm her şey kendi kendine, kendiliğinden olamaz. Bunların bir sahibi ve bir yöneteni olmalı. Bana ellerimi veren, içime sevgiyi koyan biri mutlaka olmalı. Ama onunla karşılaşamıyorum. Onu bulamıyorum. O nerede? Bütün hayvanlara ne yapacaklarını öğreten onun içine kendisini bulduracak bir ipucu koymuş olamaz mıydı? Belkide düşüncede gizliydi, düşüncede. Hay yiyecek toplayacağı sırada ansızın Absal’la karşılaştı. Hay ile Absal’ın dost olmaları fazla uzun sürmedi. Hay, ona anne ceylandan başlayarak başından geçen her şeyi anlattı. Absal da ona kendi hikayesini. Geldiği adada yaşanan hak dini, o dinin peygamberlerini ve kurallarını anlattığında buna Hay’ın cevabı şöyle oldu.

Hay: Benim yıllar süren düşüncelerim sonunda ulaştıklarımla senin bana anlattıkların aynı şeyler.

1. Hay, yaratıcının olduğu düşüncesine hangi delilleri kullanarak ulaşmıştır?

Cevap:

Hay, yaratıcının olduğu düşüncesine şu delilleri kullanarak ulaşmıştır:

• Hay, kendisinin ve diğer canlıların sonradan yaratıldığını, bir başlangıçları olduğunu fark etmiştir. Bu da ona, her şeyin bir yaratıcısı olması gerektiği fikrini vermiştir. Bu, hudüs delili olarak bilinir.
• Hay, kendisinin ve diğer canlıların var olmalarının mümkün olduğu gibi, olmamalarının da mümkün olduğunu anlamıştır. Bu da ona, var olmalarını sağlayan bir irade ve kudret sahibi olması gerektiği sonucunu çıkarmıştır. Bu, imkân delili olarak bilinir.
• Hay, kendisinin ve diğer canlıların mükemmel bir şekilde yaratıldığını, vücutlarında ve davranışlarında bir nizam ve uyum olduğunu gözlemlemiştir. Bu da ona, bunları yaratanın büyük bir sanatkar ve hikmet sahibi olması gerektiği kanaatini vermiştir. Bu, nizam delili olarak bilinir.
• Hay, kendisinin ve diğer canlıların hareket ettiklerini, değiştiklerini, geliştiklerini fark etmiştir. Bu da ona, bunları hareket ettiren ve değiştiren bir illet ve sebep olması gerektiği düşüncesini getirmiştir. Bu, ilk muharrik delili olarak bilinir.

2. Hay adada tek başınayken davranışlarından sorumlu mudur? Değerlendiriniz

Cevap:

Hay’ın hangi açıdan sorumlu olduğu ile ilgilidir. Eğer Hay, yaratıcısına karşı sorumluluklarından bahsediyorsak, bu sorunun cevabı evettir. Çünkü Hay, yaratıcısını tanıdığı andan itibaren, ona karşı saygı, şükür, ibadet gibi sorumluluklarını yerine getirmeye çalışmıştır. Hay, yaratıcısının kendisine verdiği akıl, vicdan, duygu gibi nimetleri kullanarak, onun rızasını kazanmaya çalışmıştır. Hay, yaratıcısının kendisine bildirdiği hak dini, peygamberleri ve kuralları öğrendiği zaman, bunlara inanmış ve uymuş, böylece imanını tamamlamıştır. Bu açıdan Hay, adada tek başınayken bile yaratıcısına karşı sorumluluklarını yerine getirmeye çalışan bir kul olmuştur.

Eğer Hay, kendisine, diğer canlılara ve çevreye karşı sorumluluklarından bahsediyorsak, bu sorunun cevabı da evettir. Çünkü Hay, kendisine verilen hayatı, sağlığı, güzelliği korumaya çalışmış, kendini geliştirmeye ve mutlu olmaya çalışmıştır. Hay, diğer canlılara karşı merhametli, yardımsever, adaletli davranmış, onların haklarına saygı göstermiş, onlarla dostluk kurmaya çalışmıştır. Hay, çevreye karşı da duyarlı, temiz, dikkatli davranmış, doğal kaynakları israf etmemiş, çevreyi kirletmemiş, doğal dengeyi bozmamıştır. Bu açıdan Hay, adada tek başınayken bile kendisine, diğer canlılara ve çevreye karşı sorumluluklarını yerine getirmeye çalışan bir insan olmuştur.

Özetle, Hay, adada tek başınayken davranışlarından sorumlu bir kişi olmuştur. Çünkü Hay, yaratıcısını tanımış, ona karşı iman, ibadet, saygı, şükür gibi sorumluluklarını yerine getirmeye çalışmıştır. Ayrıca Hay, kendisine, diğer canlılara ve çevreye karşı da merhametli, yardımsever, adaletli, duyarlı, temiz, dikkatli gibi sorumluluklarını yerine getirmeye çalışmıştır. Hay, böylece hem yaratıcısının hem de kendisinin rızasını kazanmaya çalışan bir kul ve insan olmuştur.