İklim, bir bölgedeki sıcaklık, yağış, rüzgar, nem, basınç gibi hava olaylarının uzun yıllar boyunca gösterdiği ortalama durumdur. İklim, toprak oluşumunda önemli bir rol oynar. İklimin toprak oluşumuna etkisi şöyle açıklanabilir:
-
İklim, toprak oluşumunda ana malzeme olan kayaçların ayrışmasını sağlar. Ayrışma, kayaçların fiziksel veya kimyasal olarak parçalanmasıdır. Fiziksel ayrışmada kayaçlar sıcaklık değişimleri, donma-çözülme, bitki kökleri gibi etkenlerle ufalanır. Kimyasal ayrışmada ise kayaçlar yağmur, karbon dioksit, oksijen gibi etkenlerle çözünür veya değişime uğrar. İklimin sıcaklık ve yağış özellikleri ayrışmanın hızını ve türünü belirler. Sıcak ve nemli iklimlerde kimyasal ayrışma daha fazla görülürken, soğuk ve kurak iklimlerde fiziksel ayrışma daha fazla görülür.
-
İklim, toprak oluşumunda ayrışmış malzemenin taşınmasını ve biriktirilmesini sağlar. Taşınma, ayrışmış malzemenin akarsu, rüzgar, buzul, dalga gibi etkenlerle başka yerlere taşınmasıdır. Biriktirme ise taşınan malzemenin uygun koşullarda durdurulması ve yığılmasıdır. İklimin yağış ve rüzgar özellikleri taşınmanın hızını ve yönünü belirler. Yağışlı iklimlerde akarsu taşınması daha fazla görülürken, kurak iklimlerde rüzgar taşınması daha fazla görülür.
-
İklim, toprak oluşumunda toprağın yapısını ve özelliklerini belirler. Toprağın yapısı, toprağı oluşturan taneciklerin büyüklüğü, şekli ve dağılımıdır. Toprağın özellikleri ise toprağın rengi, pH’ı, verimliliği, su tutma kapasitesi gibi nitelikleridir. İklimin sıcaklık ve nem özellikleri toprağın yapısını ve özelliklerini etkileyen bir faktördür. Sıcak ve nemli iklimlerde topraklar daha ince taneli, koyu renkli, asidik ve verimsizdir. Soğuk ve kurak iklimlerde topraklar daha kalın taneli, açık renkli, alkali ve verimlidir.
