Metni inceledikten sonra verilen soruları cevaplayınız.
Değerlendirme ve Değer Atfetme
“Sevdiğim bir insanın bana belirli bir durumda vermiş olduğu yirmi beş kuruşluk bir tarak, yalnız benim için ‘değerlidir’. Çünkü ben o tarağa, kendi dışında olan bir nedenden dolayı değer atfediyorum. Bir olaya veya bir insana Ahmet belli bir değeri, Fatma ise başka bir değeri atfedebilir çünkü onların bu insanla veya olayla ilişkileri farklıdır. Oysa değerlendirilen olay veya insan, aynı olay ve insan olduğuna göre, onun kendisine özgü bir değeri vardır. Olsa olsa bu olay veya insanın önemi Ahmet için başka, Fatma için başka olabilir. Çünkü bir şeyin önemli olması veya görülmesi, kişilerin en başta özel real durumlarına sıkı sıkıya bağlıdır. Bu özel real durum için şeylerin sübjektif olduğu kadar objektif önem de taşımaları mümkündür. Söz gelişi bir edebiyat öğrencisi için felsefe grubu dersleri jeoloji derslerinden daha önemli oysa bir coğrafya öğrencisi için jeoloji dersleri felsefe derslerinden daha önemlidir, denebilir. Kaldı ki geniş anlamda günlük işler ve çıkarlar dışında şeylerin, olayların ve insanların objektif bir önem sırası da düşünülebilir. Bu durumda, o şeyin önemi ile değeri aynı oluyor. Ne var ki hayatta şeylerin ve insanların değerleri ile onlara verilen önemin paralel yürümesi veya yürümemesi, değerlendirenlerin insan olarak yapı bütünlükleriyle ilgilidir. Değerlendirme, endisinden hareket ederek bir insanı, bir insanın bir eylemini, bir eseri, bir olayı anlamak ve kendi alanı veya benzerleri arasında yerini bulmak olarak anlaşıldığında, gerçeklikteki sayısız birbirine aykırı ve yanlış değerlendirmeler bir yana bırakılırsa tek doğru değerlendirme ve onun perspektifleri söz konusu olur. İşte bir şeyin kendi alanı veya benzerleri arasındaki yeri, onun değeridir. Bu bakımdan bu ‘değer’ sözünden muhakkak olumlu bir anlam çıkarmamak gerekir. Ne var ki bir şeyin değeriyle ilgili soru ve değerliliğiyle ilgili soru ayrı sorulardır. Oysa değerlendirilene değerlendiren tarafından, aralarındaki özel ilişkiden dolayı atfedilen değer, hep olumlu bir anlam taşır. Bir şeye, şu veya bu nedenden dolayı değer atfettiğimde, o yalnız benim için değerlidir. Bir şeyin kendi değerliliğiyle ilgili soru ise ‘Bir şey ne için değerlidir?’ sorusuna karşılık verildikten sonra, cevaplandırılabilecek bir sorudur.”
1. Metinde tartışılan konu nedir? Belirtiniz.
2. Bu konuyla ilgili hangi fikirler ileri sürülmektedir?
3. Bu konuya farklı bir açıdan bakılabilir mi?
4. Bu konu hakkında sizden bir fikir öne sürmeniz istenseydi fikriniz ne olurdu?
Cevaplar:
-
Metinde tartışılan konu, değerlendirme ve değer atfetme kavramlarıdır. Özellikle bir şeyin veya bir kişinin değeri, önemi ve değerliliği üzerine yoğunlaşılmıştır.
-
Metinde ileri sürülen fikirler:
-
Bir şeyin değeri, ona bireyler tarafından atfedilen anlamla belirlenir ve bu değer, bireyden bireye değişebilir.
-
Bir şeyin önemi, kişinin özel real durumuna bağlıdır ve bu durum hem sübjektif hem de objektif önem taşıyabilir.
-
Bir şeyin değeri ve önemi, genellikle paralel yürür ancak bu her zaman böyle olmayabilir.
-
Değerlendirme, bir şeyi anlamak ve kendi alanı veya benzerleri arasında yerini bulmak olarak anlaşılabilir.
-
Bir şeyin değeri, onun kendi alanı veya benzerleri arasındaki yeridir ve bu değerden mutlaka olumlu bir anlam çıkarılmamalıdır.
-
Bu konuya farklı bir açıdan bakılabilir. Örneğin, değer atfetmenin kültürel, toplumsal veya tarihsel bağlamı üzerinde durulabilir. Ayrıca, değer atfetmenin psikolojik yönleri veya değer atfetme sürecinin etik ve ahlaki boyutları da incelenebilir.
-
Bu konu hakkında bir fikir öne sürmem istenseydi, değer atfetmenin bireysel deneyimler ve kişisel anlamlar üzerinde ne kadar büyük bir etkisi olduğunu belirtirdim. Ancak, aynı zamanda toplumun ve kültürün de değer atfetme sürecinde önemli bir rol oynadığını ve bu etkileşimin daha fazla araştırılması gerektiğini düşünürüm. Bu, bireylerin değerlerinin ve değer atfetme süreçlerinin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olabilir.
