Metni okuduktan sonra verilen soruları cevaplayınız.
......................................................................................................! “Türlü Meslekler Bankasından atılmama ve o kadar felakete düşmeme sebep olan Müdür Cemal Bey, vaktiyle bana bir kat eski elbise hediye etmişti. Cemal Bey’le aramızda büyük mizaç farkları vardı. O; aksi, titiz, kibirli, insanları küçük düşürmekten hoşlanan, her şeyi ciddi mizanlara vuran bir adamdı. Benim uysal, sade geçim derdi ile meşgul benliğimin tam zıddı bir tabiat. Vakıa onun bu taraflarını pek benimseyemedim. Bu benim için imkânsızdı. Fakat tek zaafı, refikasına karşı beslediği sevgi sanki bu elbiseden bana geçti... İkinci elbiseyi bana enstitümüzün ilk kuruluş günlerinde o zamanki kıyafetimle müesseseye gelemeyeceğimi düşünen Hâlit Ayarcı hediye etmişti. Sırtıma daha ilk geçirdiğim günde bütün varlığımın değiştiğini gördüm. Birdenbire ufkum, görüş zaviyem genişledi. Hayatı, onun gibi bir bütün olarak mütalaaya alıştım. Değişme, koordinasyon, çalışmanın tanzimi, zihniyet değişikliği, üst düşünce, ilmi zihniyet gibi tabirlerle konuşmaya, kendi isteksizliğime “zaruret”, “imkânsızlık” gibi adlar koymaya, Şarkla Garp arasında ölçüsüz mukayeseler yapmaya, ciddiliğinden kendim de ürktüğüm hükümlere varmaya başladım. Onun gibi insanlara “Acaba ne işe yarar?” diyen bir gözle bakıyor, hayatı kendi teknemde yoğuracağım bir hamur gibi görüyordum. Bir kelime ile onun cesareti ve icat kudreti bana aşılanmış gibiydi. Sanki bir elbise değil bir büyü idi... Yine bu meseleyi münakaşa ettiğimiz günlerden birinde söylediği şeyleri burada kaydetmeden bir türlü geçemeyeceğim. — Aziz Hayri İrdal demişti, söylediğiniz son derece doğrudur. Bütün büyük adamların maiyetlerinde çalışanlara daima elbiselerini ve öteberilerini vermeleri bu yüzdendir. Roma imparatorları, krallar, büyük diktatörler hep kendileri gibi düşünsünler diye eşyalarını dostlarına hediye ederdi. Hatta Osmanlı hükümdarlarının, vezirlerinin kürk ve kaftan ihsan etmeleri de bu yüzden olsa gerektir. Siz, farkında olmadan tarihin büyük bir sırrını, bir çeşit psikolojik mekanizmayı keşfettiniz.
1. Metinde dile getirilen temel görüş nedir? Sınıfınızda tartışınız.
Cevap:
Metinde dile getirilen temel görüş, elbisenin insanın kişiliğini, düşüncesini ve davranışını etkileyebileceği iddiasıdır. Bu görüş, metnin başından sonuna kadar yazarın kendi yaşadığı deneyimlerle ve tarihten örneklerle desteklenmeye çalışılmıştır.
2. Tespitinizi üst kısımda bırakılan boşluğa yazınız.
Cevap: Hep kendileri gibi düşünsünler diye eşyalarını dostlarına hediye eden hükümdar ve yöneticilerin neden böyle bir davranış sergilediklerinden bahsedilmektedir.
3. Metinde bu görüşü destekleyen argümanlar nelerdir? Tespit ediniz.
Cevap:
Metinde bu görüşü destekleyen argümanlar şunlardır:
-
Yazar, Müdür Cemal Bey’in kendisine hediye ettiği elbiseyi giydikten sonra onun gibi aksi, titiz, kibirli ve ciddi bir kişi olmaya başladığını anlatmaktadır.
-
Yazar, Hâlit Ayarcı’nın kendisine hediye ettiği elbiseyi giydikten sonra onun gibi cesur, icatçı, ilmi ve bütüncül bir kişi olmaya başladığını anlatmaktadır.
-
Yazar, Aziz Hayri İrdal’ın tarihteki büyük adamların elbiselerini ve eşyalarını dostlarına hediye etmelerinin, onların düşüncelerini ve zihniyetlerini yaymak için bir psikolojik mekanizma olduğunu söylediğini aktarmaktadır.
4. Tespit ettiğiniz argüman yazarın görüşünü destekliyor mu? Değerlendiriniz.
Cevap:
Tespit ettiğimiz argümanlar, yazarın görüşünü desteklemeye yönelik olarak kullanılmıştır. Ancak bu argümanlar, yeterli ve ikna edici olmayabilir. Çünkü:
-
Yazarın yaşadığı değişimler, sadece elbiseyle ilgili olmayabilir. Başka faktörler de rol oynamış olabilir. Örneğin, yazarın çalıştığı ortam, arkadaşları, ailesi, eğitimi, ilgi alanları, kişisel hedefleri vb.
-
Yazarın verdiği tarihi örnekler, elbisenin etkisini kanıtlamak için yeterli değildir. Çünkü bu örnekler, elbiseyi hediye edenlerin niyetleri ve elbiseyi alanların tepkileri hakkında yeterli bilgi vermemektedir. Ayrıca, bu örnekler, genelleme yapmak için çok az sayıdadır.
-
Yazarın görüşü, bilimsel bir temele dayanmamaktadır. Elbisenin insanın kişiliğini, düşüncesini ve davranışını nasıl etkilediğine dair bir araştırma, veri veya kaynak sunulmamıştır.
