Bu kavramlar hakkında neler biliyorum?
-
Varlık: Varlık, genellikle var olan her şeyi ifade eder. Felsefede, varlık kavramı, maddi veya fikirsel düzeyde var olan her şeyi, başka her türlü belirlenimden bağımsız olarak tanımlar.
-
Var olma: Var olma, bir varlığın gerçekliği veya varlığıdır. Var olma, varlık özelliklerinin kendisine uygulanması anlamına gelir. Var olma hali, bizlerin yaşadığı yaşamsal algı ve gerçekliği tanımlar.
-
Metafizik: Metafizik, varlıkların, duyuların dışındaki temellerini araştıran bir felsefe dalıdır. Varlığın sebebi, ruh, tanrı, kainat gibi konular metafizik çerçevesine girer.
-
Ontoloji: Ontoloji, varlık felsefesi ya da varlıkbilim, temel sorunu varlık olan felsefi disiplindir. Varlık ya da varoluş ile bunların temel kategorilerinin araştırılmasıdır.
-
Reel varlık: Reel varlık, fiziksel bir dünyada var olan ve dokunulabilen, görülebilen veya hissedilebilen bir varlıktır. Örneğin, bir ev, bir araba, bir ağaç veya bir insan reel varlıktır.
-
İdeal varlık: İdeal varlık, duyular aleminde, herhangi bir karşılığı olmayan, ancak zihninde tasavvur ya da hayal edilen varlıklara denir. Platon’a göre, sadece ideal varlıklar gerçektir.
Var olma ne demektir?
Cevap:
“Var olma”, genellikle bir şeyin veya bir kişinin mevcut olduğunu, yaşadığını ve gerçekliğini ifade eder. Bu, bizlerin yaşadığı yaşamsal algı ve gerçekliği tanımlar. Bizler duyularımızı kullanarak var olduğumuzu kanıtlar, anlamlandırır, ifadelendirir, açıklar, gözlemler ve bu haliyle yaşayabiliriz. Ayrıca, “var olma” kavramı, bir şeyin ne olduğu, nasıl olduğu değil, var olduğu olgusunu ifade eder.
Varlık kavramı anlamca neleri kapsamaktadır?
Cevap:
Varlık kavramı, genel anlamda, duyularla algılanabilen, bir cismi ve şekli olan her şeye işaret eder. Bu kavram, birçok filozof, düşünür ve edebiyatçı tarafından farklı şekillerde tanımlanmıştır. Varlıklar, canlı (insan, bitki, hayvan) ve cansız (nesneler) olarak ikiye ayrılır.
TDK’ya göre varlık, mevcut olan, gözle görülebilen, temas edilen şey ya da kimse anlamına gelir. Mevcudiyet ile varlık kelimesi eş anlamlıdır ve bu iki kelime cümle içinde birbirinin yerine kullanılabilir.
Felsefede varlık kavramı, soyut, somut, gerçek ve edimsel gibi türlere ayrılmıştır. Varlık felsefesine ontoloji adı verilir. Bu felsefe dalında yokluk, hakikat ve varoluş nedeni gibi kavramlar da analiz edilmiştir.
İslam felsefesinde de varlık kavramı derinlemesine tahlil edilmiştir. Muhyiddin İbn Arabi ve Sadreddin Konevi gibi düşünürler, Allah’ı Vacibü’l Vücud (Zorunlu Varlık), yaratılanları ise Mümkün Varlık olarak nitelendirmiştir.
3. İnsan ve insanlık kavramları arasında var olma bakımından ne fark vardır?
Cevap:
“İnsan” ve “insanlık” kavramları arasında var olma bakımından önemli bir fark bulunmaktadır. “İnsan”, bireysel bir varlık olarak düşünülebilirken, “insanlık” daha geniş bir kavramdır ve tüm insanların toplamını ifade eder.
“Her bir insan bir alemdir” ifadesi doğrultusunda, her bir insan ya da birey insanlığa dahildir, ama birebir insaniyet ya da insanlık kavramını karşılamaz. İnsan cüzidir, insanlık ya da insaniyet ise küllidir. Cüzi, küllinin küçültülmüş bir özetidir, ama külliyeti birebir karşılamaz. İnsan ile insaniyet arasında böyle cüziyet ve külliyet ilişkisi mevcuttur.
Örneğin, görme, işitme, konuşma insanlığın ortak bir vasfıdır. Ama gözün gördüğünü her insan kendi penceresinden işler ve anlamlandırır. Her insan işitir, ama her insan işittiği şeyi öznel bir şekilde anlar ve yorumlar. İnsaniyet, insanlığın ortak değerler bütünüdür, insan ise bu bütünün öznel ve özel yönüdür.
4. Bilimlerin konusu olan varlıklara örnekler veriniz. Düşüncelerinizi sözlü olarak ifade ediniz
Cevap:
Bilimlerin konusu olan varlıklar, var olan her şeyi kapsar. Varlıklar, görünen ve görünmeyen olmak üzere iki gruba ayrılabilir. Görünen varlıklar, duyu organlarımızla algılayabildiğimiz, nesnel olarak var olan varlıklardır. Örneğin, güneş, ay, yıldızlar, insanlar, hayvanlar, bitkiler, dağlar, denizler vb. görünen varlıklardır. Görünmeyen varlıklar ise, gözümüzle göremediğimiz, ancak Allah’ın veya peygamberlerin bildirmesiyle varlıklarına inandığımız varlıklardır. Melekler, cinler ve şeytanlar görünmeyen varlıklara örnektir.
Her bilim dalı, varlığın bir parçasını ele alır ve o alanda uzmanlaşır. Örneğin, biyoloji canlı organizmayı, fizik hareketi, astronomi yıldızları, kimya maddeyi konu edinir. Bu bilimlerin ele aldığı konular doğada bulunan, duyularla algılanabilen, reel varlıklardan oluşur. Ancak bazı bilimler de, doğada bulunmayan, duyularla algılanamayan, yalnızca düşüncede olan tasarımsal varlıklardan oluşur. Örneğin, matematik, mantık, felsefe gibi bilimler ideal varlıkları konu edinir.
Düşüncelerimi sözlü olarak ifade etmek gerekirse, varlıklar alemi çok geniş ve çeşitlidir. Bilimler, varlıkları anlamak ve açıklamak için farklı yöntemler kullanır. Ancak bilimlerin konusu olan varlıklar, varlığın bütününü oluşturmaz. Varlığın bütününü anlamak için, hem reel hem de ideal varlıkları dikkate almak gerekir. Ayrıca, varlığın sadece nasıl olduğunu değil, neden ve niçin olduğunu da sormak gerekir. Bu sorulara cevap aramak, felsefenin görevidir. Felsefe, varlığı bütün halinde görür ve bütün halinde incelemeye çalışır.
