Metni inceledikten sonra altta verilen soruları yanıtlayınız.
1. Platona göre kaç türlü varlık vardır?
Cevap:
Platon’a göre iki türlü varlık vardır: görünür nesneler ve idealar. Görünür nesneler, duyularımızla algıladığımız, değişken, geçici ve kusurlu olan nesnelerdir. İdealar ise, akıl yoluyla kavradığımız, sabit, kalıcı ve mükemmel olan varlıklardır. Platon, ideaların gerçek varlık, görünür nesnelerin ise onların taklidi olduğunu savunur.
2. Platon’a göre asıl varlık hangi özellikleri taşımaktadır? Tespitlerinizi aşağıya yazınız.
Cevap:
Platon’a göre asıl varlık olan idealar, şu özellikleri taşımaktadır:
-
Süreklilik: İdealar, zaman ve mekanla sınırlı değildir. Her zaman ve her yerde var olurlar. Görünür nesneler ise, doğar, büyür, değişir ve yok olurlar.
-
Değişmezlik: İdealar, kendilerine özgü bir özü vardır ve bu öz hiçbir şekilde değişmez. Görünür nesneler ise, duruma, koşula ve bakış açısına göre değişirler.
-
Kalıcılık: İdealar, varlıklarını hiçbir şeye bağlı olmadan sürdürürler. Görünür nesneler ise, varlıklarını ideaların yansıması olarak devam ettirirler. İdealar olmadan görünür nesneler de olmaz.
1. Okuduğunuz hikâye, roman ya da izlediğiniz kısa film veya belgesellerden birinde işlenen konuyu varlık felsefesi açısından değerlendiriniz.
Cevap:
Varlık felsefesi, varlığın doğasını, özelliklerini, sınıflandırmasını ve ilişkilerini inceleyen bir felsefe dalıdır. Varlık felsefesi, varlığı kendinde ele alarak onun kaynağını, özünü, nitelik ve kategorilerini irdeler. Varlık felsefesi, varlığın kapsamını, sınırlarını, kökenini, evrimini ve nihai amacını tartışır.
Örneğin, Franz Kafka’nın Dönüşüm adlı hikâyesini varlık felsefesi açısından değerlendirmek istersek, şöyle bir yorum yapabiliriz:
-
Hikâyede var olan şeyler, insanlar, hayvanlar, eşyalar ve duygulardır. Bunlar hem fiziksel hem de zihinsel varlıklardır.
-
Hikâyede var olan şeylerin var olma biçimleri, değişken ve bağımlıdır. Örneğin, Gregor Samsa bir sabah kendini dev bir böceğe dönüşmüş olarak bulur. Ailesi ve işvereni de ona karşı tutumlarını değiştirirler. Gregor’un varlığı, başkalarının bakış açısına ve davranışlarına bağlıdır.
-
Hikâyede var olan şeylerin var olma nedenleri, rastlantısal ve zorunludur. Örneğin, Gregor’un böceğe dönüşmesi açıklanamayan bir olaydır. Ailesinin ona bakmak zorunda kalması da kaçınılmaz bir durumdur.
-
Hikâyede var olan şeylerin var olma amaçları, hiçbir şey için veya başka bir şey içindir. Örneğin, Gregor’un böceğe dönüşmesi onun için bir anlam ifade etmez. Ailesi için de bir yük haline gelir. Gregor’un varlığı, sadece ailesinin geçimini sağlamak içindir.
Bu yorum, hikâyenin varlık felsefesiyle olan ilişkisini göstermektedir. Hikâye, varlığın anlamsızlığı, yabancılaşması, değişimi ve bağımlılığı gibi temaları işlemektedir. Bu temalar, varlık felsefesinin de önemli sorunlarıdır.
2. Değerlendirmelerinizi bir rapor hâline getiriniz ve bir sonraki derste arkadaşlarınızla paylaşınız.
