Metni okuyarak aşağıdaki soruları yanıtlayınız.
Mantıksal Pozitivizm (Neo-pozitivizm) “Onlara göre iki tür bilgi vardır. Bilimsel bilgi ve bilimsel olmayan bilgi. Bilimsel olmayan bilgilerin herhangi bir önem ve değeri yoktur. Bu yüzden bütün gayretlerini, bilimsel bilginin bilimsel olmayan bilgiden nasıl ayrıştırılabileceğini açıklamaya hasretmişlerdi. Bu yönelim, onların ilgi alanlarını, tümüyle olgu dünyası ile sınırlamaları ve olgu dışı tüm gerçeklik kategorilerini yok saymalarıyla sonuçlanmıştır. Bilgi dünyası, olgu dünyası ile bilgi süreci de mantıksal çıkarımla sınırlanmıştır. Bu yüzden, onlara göre, mantık sadece olgu dünyasındaki ilişkilerin açıklanmasında kullanılmalıdır. Mantıksal pozitivizm nitelemesinin özeti budur.”
1. Metinde bilimin hangi alanları inceleme konusu yaptığı belirtilmiştir?
Cevap:
Metinde bilimin inceleme konusu yaptığı alanlar, olgu dünyası ve mantıksal çıkarımlardır. Olgu dünyası, deney ve gözleme dayalı olarak bilimsel bilgi üretmeyi amaçlayan bir alandır. Mantıksal çıkarımlar ise, olgu dünyasındaki ilişkileri açıklamak için kullanılan matematiksel ve mantıksal kurallardır. Bu alanlar, mantıksal pozitivizmin bilimsel bilgi anlayışını yansıtmaktadır.
2. Metne göre metafizik sorular bilimin konusu olabilir mi? Açıklayınız.
Cevap:
Metne göre metafizik sorular bilimin konusu olamaz. Çünkü metafizik sorular, olgu dünyası dışında kalan, deney ve gözlemle doğrulanamayan, varlık, değer, anlam, Tanrı, ruh gibi kavramlarla ilgili sorulardır. Mantıksal pozitivizm, bu tür soruları anlamsız ve değersiz olarak görür. Bu yüzden metafizik sorular, bilimsel bilgi üretmeye katkı sağlamaz, aksine bilimi engeller.
3. Mantıksal pozitivizme göre aşağıdaki yargılardan hangisi bilimin konusu olamaz? Karşılarındaki kutucukları işaretleyiniz.
Bütün kuğular beyazdır. ()
İnsan vücudunda 5 litre kan bulunur. ()
Suçun temelinde biyolojik etkenler yer alır. ()
İnsan ruhu ölümden sonra yok olmayacaktır. (x)
Tanrı fikri insanda doğuştan vardır. (x)
Öğrenme zihinsel bir süreçtir. ()
Bu dünya fânidir. (x)
Bu yargılar, olgu dünyası dışında kalan ve dolayısıyla bilimsel olarak test edilemeyen veya doğrulanamayan konuları ifade eder. Bu nedenle, Mantıksal Pozitivizm’e göre, bu tür yargılar bilimsel bilginin konusu olamaz. Diğer yargılar ise, bilimsel yöntemlerle test edilebilecek veya doğrulanabilecek olgusal ifadelerdir. Bu nedenle, bu yargılar Mantıksal Pozitivizm’e göre bilimin konusu olabilir.
