Atasözünün anlamı:
"Varını veren utanmamış" atasözü, oldukça derin bir anlam taşıyan ve Türk kültüründe sıkça kullanılan bir deyimdir.
Anlamı:
Bu atasözü, bir kişinin elindeki her şeyi, yani tüm varlığını veya imkanlarını karşısındakine verdiğinde, bundan dolayı utanmaması gerektiğini ifade eder. Tam bir fedakarlık yapmış olan bir kişinin, bu fedakarlığından ötürü başkaları tarafından eleştirilmesi veya utandırılması doğru değildir.
Daha Açıklayıcı Olarak:
-
Fedakarlığın Değeri: Bu atasözü, fedakarlığın ne kadar önemli olduğunu vurgular. Bir kişi, elindeki her şeyi karşısındakine vermek suretiyle büyük bir fedakarlıkta bulunur ve bu durum takdire şayandır.
-
Utanmanın Yersizliği: Fedakarlık yapan bir kişinin, verdiğinden dolayı utanması beklenmez. Aksine, bu davranış takdir edilmeli ve övülmelidir.
-
İyiliğin Değeri: Bu atasözü, iyiliğin büyüklüğünün değil, samimiyetinin önemli olduğunu gösterir. Kişi, elindeki az şeyi bile büyük bir gönülden verirse, bu davranış büyük bir değer taşır.
Örneklerle Açıklama:
-
Yardım Etmek: Zor durumda olan bir arkadaşına elindeki tüm parasını veren bir kişi, bu durumdan utanmamalıdır. Çünkü yaptığı fedakarlık takdire şayandır.
-
Bağışlamak: Bir hayır kuruluşuna tüm mal varlığını bağışlayan bir kişi, bu davranışından dolayı övülmelidir.
-
Yardımlaşmak: Komşusuna ihtiyacı olan bir eşyayı veren bir kişi, bu davranışından dolayı gurur duymalıdır.
Özetle:
"Varını veren utanmamış" atasözü, fedakarlık, iyilik ve yardımlaşma gibi değerlerin önemini vurgular. Bu atasözü, insanların zor durumda olanlara yardım etmeleri ve karşılıksız iyiliklerde bulunmaları gerektiğini hatırlatır.
Atasözü nedir?
Uzun deneme ve gözlemlere dayanılarak söylenmiş ve halka mal olmuş, öğüt verici nitelikte sözlere atasözü denir.
Atasözleri, anlam özellikleri açısından üç bölümde ele alınır:
-
Gerçek Anlamlı Atasözleri: Tüm sözcüklerin gerçek anlamında kullanıldığı sözlerdir, mecazlı bir ifadeye yer verilmez. Çok konuşan çok yanılır. İnsanın canı acıyan yerindedir
-
Mecaz Anlamlı Atasözleri: Sözcüklerden en az birinin gerçek anlamı dışında kullanıldığı sözlerdir. Acı patlıcanı kırağı çalmaz. Rüzgar eken fırtına biçer (Rüzgar ve fırtına mecaz anlam taşımaktadır.)
-
Hem Gerçek hem Mecaz Anlamlı Atasözleri: İki anlama da gelebilecek şekilde kullanılan sözlerdir. Hamama giren terler. Mal canın yongasıdır. Ağaç yaş iken eğilir.
